geschiedenis - terugblik - logo
link naar site map van terugblik
illustratie - blauwe lijn

index

vóór Christus

0  - 1900

1900 - 1909

1910 - 1919

1920 - 1929

1930 - 1939

1940 - 1949

1950 - 1959

1960 - 1969

1970 - 1979

1980 - 1989

1990 - 1999

2000 - 2009

2010 - 2019

tijdlijn

1600 < > 1800

1700 - illu
wolfskind anna 1718 - illu

In 1718 wordt in de bossen van het landgoed Kranenburg bij Zwolle wordt een wild meisje van een jaar of 18 gevonden. Ze is vrijwel naakt, heeft een donkere, ruwe huid en eet gras en bladeen. Ze stoot geluiden uit, maar geen begrijpelijke taal. Is het een 'wolfskind'? Bij nadere informatie blijkt het te gaan om een 'den 5 Mey 1700 in Antwerpen gestoolen Kind omtrent 16 maanden, synde een Meysken, genoemd Anna Maria Gennaert'. Niet veel alter, in 1724 wordt bij Hannover 'Wilde Peter' gevonden. Naar men aanneemt ook een 'wolfskind'. Zie ook Victor - 1799 en Kaspar Hauser - 1828
 

lijn a - illu
lijn b - illu

boeken uit 1700   muziek uit 1700

boeken

film

reizen

links

op zoek naar je oude school?

begin bij
klasgenoten


Frankrijk is het culturele centrum van Europa. In elegante 'salons' debateert men over kunst, literatuur, mode en een goede keuken. De rol van de vroyw wordt interessanter.
Engeland beheerst de handel en de wereldzeeën. Intellectuelen maken daar het 'coffeehouse' tot ontmoetingespunt, want van het saaie hofleven rondom Queen Anne moeten ze niets hebben.
Beeldjes van Saksisch porcelein.
Rococo. madame de Pompadour [maîtresse van Lodewijk XV].
Hofkapper van Marie Antoinette, Léonard, was even beroemd als haar modiste: Rose Bertin.

Strozakken in de volkslogies [ verblijven voor gewone bemanningsleden aan boord van Nederlandse militaire schepen ] worden aan het begin van de zeventiende eeuw vervangen door hangmatten [ hangmak ] van zeildoek. Hygiënischer [ werd snel vochtig en stonk ] en minder last van deining.
Officiële afstand tussen hangmatten was twaalf Engelse duimen = 30 cm. Dit mede om te voorkomen dat er 's ochtends doden waren gevallen door gebrek aan zuurstof en de rest met geweld moest worden wakker gemaakt.
Hangmaten waren ook lijkkleed (in je hangmat genaaid en plechtig over boord gegooid. Zat ook een klein matrasje in van kapok, zodat je hem ook bij schipbreuk voor een paar dagen als drijfmatje kon gebruiken. ook waren de hangmatten goed om de inslag van kanonskogels te dempen.

1702. 
Erfstadhouder Willem III overlijdt kinderloos. De vorst van Nassau-Dietz (afstammeling van Willem de Zwijger) erft de prinsentitel.

1712 - 1713.  Vrede van Utrecht

1713.  Pest in Wenen

Maria Sibylla Merian (1647-1717) is de belangrijkste en meest invloedrijke natuurhistorische tekenaar die in de zeventiende eeuw in Nederland werkzaam is geweest. Zie Mariasibyllamerian.nl

Johann Friedrich Böttger [ Schleiz, 4 februari 1682 - Dresden, 13 maart 1719 ] was deskundig op het gebied van robijnglas en een van de uitvinders van het zogenaamde Meißener porselein. In 1710 Pruisen ontvluch om asiel aan te vragen bij de Saksische keurvorst Augustus de Sterke in Dresden. Door kaolien met veldspaat en kwarts te mengen en te verhitten in een oven van 1.400 graden, ontstond een keiharde en ragfijne substantie (het 'witte goud ]. Nu kon men in Europa ook porselein maken. E.e.a. was niet mogelijk zonder geoloog Ehrenfried W. von Tschirnhaus, die in 1687 een brandglas had ontwikkeld om hoge baktemperaturen te verkrijgen.

1720. Oprichting De Middelburgse Commercie Compagnie [ MCC ]
De MCC richtte zich op handel tussen havens aan de Oostzee, Frankrijk, het Iberisch schiereiland, de Middellandse Zee, West-Indië en Afrika. Na 1730 kwam de driehoekshandel Afrika – West-Indië – Europa tot stand. De eerste slavenreis werd uitgereed in 1732. Van de in totaal circa 300 uitredingen van schepen door de MCC ging het bij 113 gevallen om een slavenreis. Vanaf het midden van de achttiende eeuw nam het aantal slavenreizen van de MCC sterk toe. Van deze reizen werd schip voor schip en reis voor reis een afzonderlijke administratie bijgehouden. In 1807 werd de laatste slavenreis ondernomen.
De MCC betaalde in 1730 de West-Indische Compagnie (WIC) om handel te mogen drijven op de kust van Afrika. Het WIC-archief, dat wordt beheerd door het Nationaal Archief te Den Haag, is evenals het archief van de MCC geplaatst op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. Zie Zeeuws Archief.

1723 - 1798.  Caetje Mulder [ Kaatje Mossel ]. Leidt vanaf haar vijftiende toen zij al niet meer 'eerbaar' was, een nogal avontuurlijk leven samen met haar onafscheidelijke vriendin Cornelia Swenke, alias Ruige Keet. Argeloze mannen worden [financieel] uitgekleed en de binnenstad van Rotterdam wordt regelmatig op stelten gezet. Ze schoppen het zelfs tot gunstelingen van de Prins van Oranje. Kaat en Keet komen na een onderzoek van de Gecombineerde Vergadering naar de 'Oranjegezinde troebelen' in het gevang terecht. Als na een paar jaar de schrijver Willem Bilderdijk Kaats advocaat wordt is ze snel vrij, maar haar veerkracht is door het slopende verblijf voorgoed gebroken. Zie boek

De 'Convulsionnaires van Saint-Medard' was een fanatiek sekte. Zij kwamen aan hun naam omdat bij het graf van Franciscus van Parijs op het kerkhof van Saint-Medard in Parijs rond 1727/32 en wonderbaarlijke genezingen plaats vonden, die zich via "stuiptrekkingen" openbaarden.

1729. Het wondermeisje van Steinbeck overlijd (50 pond zwaar)

1732.  Nadat zeeman Hilbert - kapitein, kaper in staatsdienst en grote liefde van Kaatje van Brecht - na  tien jaar Madagasca schatrijk terugkeert naar Blokzijl, komt hij te laat voor de inmiddels ook welgestelde Kaatje Brecht. Zij is in de maand september eerder in het jaar overvallen, beroofd en later bezweken aan haar ernstige verwondingen.
Behalve het geld en vele kostbaarheden namen de rovers ook Kaatje's receptenboeken mee. De daders worden nimmer gevonden, maar wel duiken er later in de Zuiderzeesteden regelmatig recepten op, die aan Kaatje worden toegeschreven. Hilbert keert terug naar zijn eiland en vestigt zich voorgoed op Madagascar.

Februari 1735. Voor de monding van de Schelde bij Vlissingen vergaat het VOC-schip 'Het Vliegend Hert'. het strandde op een zandbank, kwam los, dreef met de stroming mee en zonk uren later. Alle 265 bemanningslden komen om het leven. Met de ondergang verdwijnen ook duizende ongerigistreerde munten [zilveren ducatons] die meegesmokkeld waren door de 'hoge heren' van de compagnie.

1735 - 1738.  De Zweedse arts en natuuronderzoeker Carolus Linnaeus verblijft, mede aangetrokken door de Hortus Botanicus in Amsterdan, drie jaar in Nederland. Verricht baanbrekend werk op het gebied van plantensystematiek.

1742 .  Anders Celsius (1701-1744) ontwerpt de Celsiusschaal, in de meeste landen de standaardschaal voor de temperatuur.

1745. Vanaf dit jaar laat de Pruisische keurvorst Frederik de Grote in de tuinen van zijn paleis Sanssoucis in Potsdam bijzondere waterwerken bouwen. Onder de terrassenaanleg die o.a. kolengestookte kassen bevat, waar al vroeg in het jaar druiven en vijgen kunnen worden geoogst.

1747.  Willem IV wordt erfstadhouder van alle gewesten, welke waardigheid vanaf dat tijdstip ook op vrouwen kan overgaan.

1748.  Kanaalgravers stuiten bij toeval op overblijfselen van Pompeii. Vrijwel onmiddellijk wordt er georganiseerd naar kunstwerken gezocht om de musea van de koningen van Napels te vullen. Men concentreert zich op de overblijfselen van het Forum, de theaters en de grootste huizen ( > 1860)

1748.  Doelistenbeweging in Amsterdam

1749.  Benjamin Franklin construeert de eerste bliksemafleider.

1749. Oudst bewaarde verwijzing naar Fries wintervermaak : schaatsen langs elf Friese steden. In 1749 dicht volksdichter B. Bornius Alvaarsma: 't is Pier, die ellef steeden van Vriesland op een dag heeft in het rond gereden'.

1750.  Bach overlijdt.

1751.  Willem V wordt de eerste onbenoemde stadhouder. Dit is de stamvader van onze koningin.
1752.  Benjamin Franklin (1706-1790) toont voor het eerst middels een vliegerproef aan dat de bliksem een elektrisch verschijnsel is.

1763. Strenge winter. In Amsterdam rijdt men met arresleeën rond op de Amsterdamse grachten. Einde zevenjarige oorlog. Verschillende grote bankiershuizen hebben zich ingelaten met oorlogsspeculatie en dreigen om te vallen. Er is sprake van een kedietcrisis. Midden augustus bereikt het aantal faillisementen in Amsterdam een hoogtepunt. Economie krijgt een behoorlijke terugslag. Zwaartepunt financiële wereld verschuift hierna richting het westen [ Londen ].

1768. Miguel Cabrera (Oaxaca 1695 -1768) Mexicaanse schilder. Hij wordt beschouwd als een van de belangrijkste schilders van zijn tijd in Nieuw-Spanje.

1770. De twaalfjarige Mozart hoort Allegri's Miserere in de Sixtijnse kapel tijdens de nachtofficie, de Metten, op Goede vrijdag. De Sixtijnse kapel in Rome was op bevel van de Paus de enige plek waar het miserere mocht worden uitgevoerd. Niemand mocht de noten zien of verspreiden. Maar Mozart hoefde maar een keer te luisteren om vervolgens de noten op te schrijven en er met het muzikale geheim van het Vaticaan vandoor te gaan.

In 1776 ontdekt Johannes Schumacher, VOC-soldaat in Kaap de Goede Hoop en officieel begeleidend kunstenaar tijdens diverse expedities naar het binneland van Afrika, het bestaan ​​van rotskunst in de Noord-Kaap, een volle eeuw voordat paleolithische kunst in Europa werd ontdekt.

1766-1776. In deze periode laat markies De Girardin op zijn landgoed Ermenonville ten noorden van Parijs een park inrichten als een 'anti-Versailles'. Kronkelende paadjes en quasi natuurlijke waterpartijen. De kasteelheer liet zich inspireren door het dictum 'terug naar de natuur' van de filosoof Jean-Jacques Rousseau.

1769.  Stoommachine [ James Watt ]

11 mei 1772. De schouwburg aan de Keizersgracht in Amsterdam brand tot de grond toe af en de toneelfamilie Willem van der Stel en Isabelle de Gruijter zonder broodwinning achter. Veertig spuiten bestreden de brand. Tot op de Overtoom kwamen brandende doeken neer. 18 mensen kwamen om.

1778. Jean Jacques Rousseau [ 1712 - 1778 ] overlijdt en wordt op het landgoed van markies de Girardin begraven.

1781. Op twintig januari verschijnt de patriottisch-polemische 'De Post van den Neder-Rhyn', het belangrijkste revolutionaire opinieblad uit het begin van de patriottentijd. Tot ongeveer 1780 waren pamfletten de enige manier geweest om snel en actueel commentaar te leveren op politieke gebeurtenissen.
De Post van den Neder-Rhijn, met als redacteur de burger Pieter 't Hoen (1744-1828), verscheen een of tweemaal per week en was op zeer veel plaatsen te koop of in ieder geval in te zien. Het was in de vorm gegoten van brieven aan "Mijne heeren de Post!" waarop Mijnheer de Post omstandig antwoord gaf. Op die manier werden de gebeurtenissen rond stadhouder en patriotse strijders becommentarieerd en werden de burgers zelf tot actie aangezet.
Het blad was zeer succesvol, met een oplage van soms wel 3000 exemplaren.
In september 1787 was het succes snel voorbij toen de Pruisen het land binnenvielen. Pieter 't Hoen ging voor zeven jaar in ballingschap.

1783.  Vulkaanuitbarsting Laki.
1783.  Vrede van Versailles.
1783.  De Nederlandsche Courant maakt op maandag 15 december voor het eerst gebruik van kleur . In de krant staat een ingekleurde prent van een luchtballon als illustratie bij een verhaal over de eerste ballonvaarten door de gebroeders Montgolfier op 22 november en 1 december. De krant wordt 'uitgegeeven te Amsterdam (Kalverstraat) by Willem Holtrop.

1787.  Goejanverwellesluis.

1788.  Eerste ballonvaart door Montgolfiere

1789 .  Robespierre wordt tot lid van de nationale Vergadering gekozen.
Jacobus Cornelis Boldoot begint een apotheek op de Nieuwezijdsvoorburgwal in Amsterdam. Aldaar maakt hij o.a. het op alcohol gebaseerde geneesmiddel Keuls water [Eau de Cologne] onder zijn eigen naam: goed tegen migraine en andere kwaaltjes.

14 juli 1789.  Geruchten doen de ronde dat troepen zich concentreren bij Versailles. In reactie daarop bestormen Parijzenaars de gehate oude staatsgevangenis, de Bastille. Franse Revolutie ontvouwt zich.

1791.  Nieuwe Franse grondwet, waarbij volgens het stelsel van Montesquieu de drie staatsmachten worden gescheiden. Aan de nieuwe constitutie gaat een beginselverklating vooraf: la déclaration des droits de l'homme et du citoyen, waarin de 18e eeuwse ideeën, vooral die van Rousseau en Montesqieu, tot uiting komen.

1792.  Eli Whitney, een lange jongeman van 27, rechtenstudent met twee rechterhanden, prutselt in acht maanden tijd een katoenzuiveringsmachine in elkaar. Een klein kistje dat op één dag meer katoen kan reinigen, dan een slaaf met de handen in vele maanden. Hey nieuw verspreid zich als een vuurtje en op een nacht in juni verbreekt een plotesling geraas en het kraken van versplinterd hout de nachtelijke stilte. Het kistje wordt gestolen. Hij begint opnieuw, maar zijn werkplaats en machines worden door brand verwoest. Als de Amerikaanse regering besluit om zelf musketten te gaan maken i.p.v ze te importeren ziet hij opnieuw een kans. Hij verwerft met financiële steun van vrienden een contract voor 10.000 musketten en brengt met zijn produktiemethode een omwenteling teweeg door elk onderdeel volgens een nauwkeurig standaardmodel te fabriceren, waardoor er voor de arbeiders geen bijzondere scholing meer nodig is.

Begin 1793.  Citoyen Louis Capet (Lodewijk XVI) wordt wegens hoogverraad door de Nationale Conventie ter dood veroordeeld en onthoofd.

17 oktober 1793.  Marie Antoinette wordt middels de guillotine onthoofd.

28 juli 1794.  Robespierre wordt met zijn voornaamste medestanders per guillotine ter dood gebracht

1795. Franse troepen en uitgeweken patriotten trekken Nederland binnen. Stadhouder Willem V wijkt uit.
1795. De Nederlandse ontdekkingsreiziger, soldaat, kunstenaar, natuurwetenschapper en taalkundige van Schotse afkomst, Robert Jacob Gordon (29 september 1743) overlijdt op 25 oktober 1795 in Kaapstad in de functie van commandant van de Kaapkolonie [ VOC ].

1798.  Twee staatsgrepen in één jaar.

9 november 1799Napoleon, teruggekeerd uit Egypte en op zijn tocht naar Parijs door de gewone bevolking overal geestdriftig toegejuicht, brengt middels een staatsgreep het Directoire ten val en roept zichzelf uit tot eerste consul. Begin Napoleontische tijd (-1815).

1799.  Aloys Senefelder, toneelschrijver in München, 'ontdekt' de steendrukkunst (lithografie) in zijn zoektocht naar een goede en goedkope manier om zijn toneelstukken te reproduceren. Na llerlei proevne komt hij er achter dat vet zich niet met water mengt.

1799.  Victor, een 'wolfskind' wordt bij het Franse Aveyron ontdekt.


begin pagina  Boeken / Geschriften

Sara Burgerhart
- E. Wolff en A. Deken [1782],

Hubert Cornelisz. Poot, Justus van Effen, Pieter Langendijk,

Francois-René Chateaubriand [1768-1848], Franse pionier van de geëngageerde literatuur [poltitiek en idealistisch-christelijk ?].

Eerste encyclopedie van Diderot, eerste modetijdschrift 'The Ladies Magazine', eerste woordenboek engels [Samuel Johnson], eerste echte roman: Pamela

A Journal of the Plague year - Daniel Defoe [1722]. 'Oogegetuige' vertelt over de pest in het Londen van 1665,  A modest Proposal - Jonathan Swift [1729]. Sarcastisch voorstel om de armoede van de Ieren op te lossen door hun kinderen als vlees te serveren aan de Engelse rijken,  A Vindication of the Right of Woman - Mary Wollstonecraft. Revolutionair theoretisch werk,  An Essay on the History of Civil Society - Adam Ferguson [1767], Baron von Munchhausen - R.E. Raspe [1786]. Leugenbaron vertelt o.m. van een reis naar de maan,  Caleb Williams - William Godwin [1794],  Candide - Voltaire [1759]. Reizende jonge optimist verdert zich over onrecht en ellende, Considérations sur les causes de la grandeur des Romains et de leur décadence [ 1732 ] - Montesquieu,  De volmaakte Hollandsche keuken-meid [ 1746 ]. Kookboek bestemd voor de opkomende klasse deftige burgers. Recepten te boek gesteld door een 'voorname vrouw' in Den Haag,  Der blonde Eckbert  -  Ludwig Tieck [D, 1797],  Des menschen begin, midden en einde  -   Jan Luyken [ 1712 ],  Emile ou de l'Education   - Jean Jacques Rousseau [1762]. Over de opvoeding van een jongen,  Die Leiden des jungen Werthers -  D, Johan Wolfgang Goethe [briefroman - 1774],  Ferdinand en Constantia - Rhynvis Feith [1785],  Gil Blas de Santillane - Lesage [1715 ?],  Gulliver's Travels - Jonathan Swift  [1726]. Vierdelige politieke satire over een schipbreukeling die tussen dwergen, reuzen, doorgedraaide wetenschappers en edele paarden de domheid van zijn eigen wereld leert kennen,  Hermann und Dorothea - J.W. von Goethe [1797],  Het leerzaam huisraad  -  Jan Luyke [ 1711 ],  Historie van Mejuffrouw Sara Burgerhart - dames Wolff en Deken [briefwisselings-roman - 1782],  History of the decline and fall of the Roman Empire [ 1776 ] - Gibbons,  Icones plantarus medicinalium secundum Systema Linnaei digestarum [ geïllustreerde lijst van medicinale planten ]  -  Joseph Jacob Plenck,  Julia - Rhynvis Feith [1783],  Julie ou La Nouvelle Héloïse - Jacques Rousseau [briefwisselings-roman - 1761],  Letres Persanes (Frankrijk, Montesquieu, 1721),  Lyrical Ballads - William Wordsworth [1798],  Manon Lescaut [Histoire du Chevallier des Grieux et de Manon Lescaut] - Antoine-Francois Prévost d'Exile [1731],  Manuscrit trouvé a Saragosse - Jean Potocki [zeer bijzonder boek. In zijn dagen ongepubliceerd ],  Moll Flanders - Daniel Defoe [1722]. Een hoer, dief en onderneemster boekstaaft haar leven,  Paul et Virginie - Bernardin de St. Pieree [1787],  Pride and Prejudice (GB, Jane Austin), Reineke Fuchs - Goethe [D, 1794],  Reliques of ancient English Poetry - Bishop Thomas Percy [1765],  Robinson Crusoe (GB, Daniel Defoe, 1719). Een zeeman overleeft op een aanvankelijk onbewoond eiland,  Schrifte und Briefe - Georg Christoph Lichtenberg,  Stimmen der Völker in Liedern - Herder [1778],  The Castle of Otranto - Horace Walpole [1764]. Griezelverhaal, The Fortunes and Misfortunes of the Famous Moll Flanders - Daniel Defoe [1722],  The Italian - Ann Radcliff [1797],  The Monk/De Monnik - Matthew Lewis [1796]. Gothic novel. Klassieker. Monnik Ambrosio sluit pact met de duivel. Wekte bij verschijnen een enorm schandaal. Staat vol met incest, moord, foltering en duistere seks,  'The Rime of the Ancient Mariner' - Samual Taylor Coleridge [1798],  Tom Jones (GB, Henry Fielding),  Tristram Shandy - Lawrence Sterne [1760-1767]. Schelmenroman - pseudo-autobiografie met onverwachte wendingen,  Wilhelm Meisters Lehrjahre - Goethe [1795]. Ontwikkelingsroman,

Te lezen:
Beschaven! - Letterkundige genootschappen in Nederland 1750 - 1800
Door Marleen de Vries, 476 pagina's. ISBN 90 75697 40 X

emile ou leducation - illuLettres Persanes - Montesquieu - illu 1975


begin pagina  Toneel

De Spiegel der vaderlandsche Kooplieden - P. Langendijk [zeden-blijspel. Het door weeldezucht verslapte geslacht van de 18de eeuw wordt geplaatst tegenover de degelijke en krachtige 17de-eeuwse kooplieden, 1756],  Het wederzijdse Huwelijksbedrog - P. Langendijk [intrige-blijspel, 1712],

Minna von Barnhelm oder das Soldatenglück - Lessing [D, 1767],  Nathan der Weise/Nathan de Wijze - Gotthold Lessing [Duitsland, 1779]. Met als thema het ware geloof. Over het jodendom, het christendom en de islam. Speelt zich af tijdens de kruistochten met allerlei verwijzingen naar de oudheid, waarbij hard uitgehaald wordt naar de drie religies.


begin pagina  Muziek

In de 18e eeuw wordt veel kerkmuziek gecomponeerd, maar ook veel opera's en vooral talloze instrumentale kamermuziekstukken. Beroepsorkesten waren klein en staan voornamelijk onder contract bij vorstenhoven. Polyfone muziek, d.w.z. muziek van enkele zelfstandige stemmen tegelijk, zoals canon en fuga, bereikt een hoogtepunt in de werken van Handel en Bach. Na 1850 wordt de polyfonie verdrongen door een iets luchtigere stijl: sonate, strijkkwartet en symfonie. Vooral Haydn en Mozart zijn hier vertegenwoordigers van.

De bruiloft van Figaro [1766] - Mozart, Orfeo [1762] - Opera van Von Glück, Il Filosofi Immaginari [1779] - Giovanni Paisiello. Favoriete opera van Catherina de Grote, speciaal geschreven voor het theater van de Hermitage,

Castraat Farinelli beleeft gouden tijden (zie film Farinelli - Il Castrato uit 1994).

Op muziekgebied worden Duitsland en Oostenrijk belangrijker dan Italië. Vooral instrumentale muziek. Kerkmuziek en oratoria zijn uit. Met de dood van Johann Sebastian Bach (1750) wordt de Barok-periode afgesloten.
Kamermuziek in brede kringen van de adel en gegoede burgerij. Menuet

Pergolesi (Giovanni Battista) (1710 - 1736)
Wilhelm Friedmann Bach (1710 - 1784)
Carl Philipp Emanuel Bach (1714 - 1788)
Chrisoph Willibald von Gluck (1714 - 1787)
Johann Stamitz (1717 - 1757) 
Joseph Haydn (1732 - 1809)
Johann Christoph Friedrich Bach (1732 - 1795)
François Joseph Gossec (1734 - 1829)
Johann Christian Bach (1735 - 1782)
André-Modeste Grétry (1741 - 1813)
Luigi Boccherini (1743 - 1805)
Domenico Cimarosa (1749 - 1801)
Wolfgang Amadeus Mozart (1756 - 1791)


Rages

Kolven.
In Amsterdam alleen al zijn er in 1792 216 kolfbanen. De geschiedenis van het kolven gaat terug tot de Middeleeuwen. Albrecht van Beieren, regent over Holland, Zeeland en Henegouwen, gaf de Haarlemmers in 1390 het recht 'ten eeuwigr dage' te kolven op een stuk grond in de Haarlemmerhout.

De Revolutie brengt een wijziging in de mode. De luxe van het 'ancien régime' maakt plaats voor eenvoud en 'gelijkheid'. Bij de vrouwen verdwijnt de wijde rok (panier) en het hoge kapsel en neemt men de mode uit de Romeinse Keizertijd als voorbeeld (opgravingen Pompeji) . Bij de mannen wordt de 'culotte' vervangen door een nauwsluitende 'pantalon' en verdwijnt de staartpruik.

1600 < > 1800

Verwijzingen/sporen naar de 18e eeuw

  Adel in Friesland 1780 - 1880 - Yme Kuiper. Uitgever Wolters-Noordhoff/Egbert Forsten. ISBN 9062431305.
  De avonturen van een VOC-soldaat.
Het dagboek van Carolus van der Haeghe, 1699-1705.
Inleiding door J. Parmentier en R. Laarhoven.
Walburg Pers; 1994; 208 blz., geillustreerd
Werken van de Linschoten-Vereeniging, deel XCIII.
  De ontdekking van het Reizen - Europa in de vroegmoderne Tijd
Door Antoni Maczak, Uitgeverij het Spectrum, 470 blz. [1978/1999]
  Een Nederlander in de wildernis
De ontdekkingsreizen van Robert Jacob Gordon (1743-1795) in Zuid-Afrika
Luc Panhuysen; Rijksmuseum / Nieuw Amsterdam, 2010; ISBN 9789086890668.
  Een pront wijf, een mager paard en een zoon op het seminarie. Aanzetten tot een integrale geschiedenis van oostelijk Noord-Brabant 1779 - 1914. J.A. van Oudheusden en G. Trienekens [redactie]. Stichting Brabantse Regionale Geschiedbeoefening, 1993. ISBN 9072526201
  Gekaapte brieven
Zie gekaaptebrieven.nl van het Meertens Instituut te Amsterdam met daarop duizenden persoonlijke brieven en andere documenten uit de 18e eeuw.
  Goethezeitportal  -  informatie over de tijd van Goethe
  Het aanzien van een millennium - W. Velema
Kroniek van historische gebeurtenissen van de Lage landen 1000-2000
  Journal meiner Reise im Jahr 1769 - Johann Gottfried Herder
De Duitse filosoof Herder [1744-1803] was predikant te Riga, maar verliet zijn ambt en vertrok per zeilschip naar Nantes. Herders ideeën beïnvloedden Goethe en de Sturm ind Drang-beweging.
  Kaat Mossel - Dieuwke Winsemius 
Kaat Mossel (Ceat Mulder, 1723 - 1798) was en Rotterdamse mosselverkoopster tijdens de Franse tijd. Ondanks haar beroep als keurvrouw, een officieel stadsambt, wierp zij zich op de barricaden in het toenmalige rumoerige Rotterdam. Toen de twisten tussen Oranjegezinde en patriotten vaak tot opstootjes leidden, speelde zij een belangrijke rol in de Rotterdamse Oranjepartij. Ze zette regelmatig demonstraties op touw tegen de patriottische regenten. In1784 werd ze daarvoor gearresteerd en overgebracht naar de gevangenispoort in Den - Haag. Justitie eiste tien jaar eenzame opsluiting. Geld voor een advocaat had Kaat Mossel niet, maar de jonge dichter - advocaat mr. Willem Bilderdijk nam pro Deo de verdediging op zich. En met succes, na drie jaar(!) werd zij vrijgesproken. Was Kaat in een boevenwagen naar Den - Haag gebracht, na de vrijspraak werd zij door een erewacht opgewacht en op Huis ten Bosch door Willem de vijfde ontvangen. Het was een bijzonderheid dat Kaat Mossel aanwezig was op het Scheveningen strand, zij zijn gedwongen vertrek in 1795.
  Koopman in Azië   -   door Els M. Jacobs
De handel van de Verenigde Oost-Indische Compagnie tijdens de 18e eeuw.
Uitgegeven door Walburg Pers, 305 bl.z, ISBN 9057301180.
Besproken door Nelleke Noordervliet in de Volkskrant van vrijdag 10 november 2000.
  Mnauscript gevonden te Zaragoza
Eerste volledige editie, naar de oorspronkelijke manuscripten samengesteld en voorzien van een nawoord door RenéRadrizzani. Vertaald door Jan Versteeg. Wereldbibliotheek, Amsterdam 1992
  Manuscrit trouvé a Saragosse - Jean Potocki
Bezorgd en ingeleid door Roger Caillos, Gallimard, Amsterdam 1958
  Op het verkeerde pad - Georganiseerde misdaad in de Noordelijke Nederlanden, 1650 - 1800
Uitgegeven door bert Bakker. ISBN 9035113195
  't Galante leeven der Amsterdamsche en Rotterdamsche actrices
Boek staat o.a. vol met wederwaardigheden en pikanterieën over 'Juffr. v.d. S. '(de actrice Johanna Suzanna van der Stel ,1752-1818).
Zie artikel 'De zwevende vrouw' in de nrc van 3 augustus 2001 van Jessica Voeten waarin zij een portret schetst van deze beroemde actrice/danseres.
  The pen and the Sword (1957)  -  Michael Foot
Over Swift en de Engelse vrijheid van drukpers in 1710.
  Touring  the Low Countries - Accounts of British Travellers
Door Kees van Strien, Amsterdam University Press, 428 blz. [1999]

 

illustratie - blauwe lijn

disclaimer
 

(C) 1998-20140203 -  Studio 15