geschiedenis - terugblik - logo
link naar site map van terugblik
illustratie - blauwe lijn

index

vóór Christus

0  - 1900

1900 - 1909

1910 - 1919

1920 - 1929

1930 - 1939

1940 - 1949

1950 - 1959

1960 - 1969

1970 - 1979

1980 - 1989

1990 - 1999

2000 - 2009

2010 - 2019

tijdlijn

boeken

film

reizen

links

op zoek naar je oude school?

begin bij
klasgenoten

Achtergrond 1600 - zeventiende eeuw

Gouden eeuw
[ca. 1600 - ca. 1680]


Handel in tulpenbollen

Rond 1630 waren er zo'n 700 varianten, verkregen door kruising, mutaties en ziekten. Vaak vernoemd naar steden waar ze groeiden en naar eigenaren. Tot dee meest gewilde tulpen behoorden de 'Viceroy' en de 'Semper Augustus', waarvoor op het hoogtepunt vijf jaarinkomens van een geschoolde ambachtsman werd geboden. 'Floristen' organiseerden als bemiddelaaars beurzen in herbergen. Rond 1635 was er een pestepidemie, waardoor veel geld vrijkwam in de vorm van ergenissen.
Februari 1637 staat het nuchtere Holland op zijn kop door een uit de hand gelopen tulpenhandel. Prijzen dalen plotseling in hoog tempo. Vertrouwen was weg. Overheid grijpt vervolgens in als de beroepsgroep er zelf niet uitkomt.

Stadspompen/dorpspompen

De eerste stads- en dorpspompen worden vanaf de zeventiende eeuw geplaatst op plekken waar al waterputten zijn. Uit die putten werd grondwater gehaald.
Waar relatief grote gemeenschappen samenleven, zoals in kloosters, in gasthuizen of op hofjes, is meestal  een waterput aanwezig. Ook bij vrijwel alle kerken kan men een waterput aantreffen. Op sommige van die putten was reeds een pomp geplaatst, maar dat was nog lang niet overal het geval [zie Waterleidingmuseum].

Walvisvaart
Nederlanders leren van de Basken hoe walvissen te vangen. De belangrijkste reden daarvoor is de walvistraan (geen levertraan, want die wordt onttrokken aan de lever van kabeljauw en schelvis). Walvistraan werd uit het spekvet gekookt en aanvankelijk gebruikt voor lampolie en zeep.
Wanneer in de zeventiende eeuw een walvis uit zichzelf op het strand aanspoelde werd dat als teken van naderend onheil gezien [
klik voor meer walvisvaart ]



Leads/verwijzingen

  Geschiedenis van Holland / deel II 1572 tot 1795 / druk 1
Redactie Thimo de Nijs en Eelco Beukers
Zonder twijfel is het eind van de zestiende en zeventiende eeuw voor de geschiedenis van het gewest Holland een cruciaal tijdvak. Meer dan in welke andere periode ook zette Holland de toon. Dat gold binnen de Republiek, maar ook daarbuiten beschouwde men Holland als een politieke, economische en culturele factor van belang. De zeventiende eeuw is de meeste Hollandse die we kennen. Het wekt dan ook geen verbazing dat van allerlei 'typisch Hollandse' zaken wordt gedacht dat ze uit de Gouden Eeuw stammen: soberheid, afkeer van aristocratisch machtsvertoon, tolerantie, sociale zorgzaamheid en een burgerlijke levenshouding. In dit tweede deel van de veelgeprezen Geschiedenis van Holland houdt een team van gekwalificeerde historici deze opvatting kritisch tegen het licht. Hoe tolerant, zorgzaam en democratisch waren die zeventiende- en achttiende-eeuwse Hollanders? Of hebben wij ze 'Hollandser' gemaakt dan ze feitelijk waren.
  Tulpmania. Money  -  Anne Goldgar
Honor, and knowledge in the Dutch Golden Age.
University of Chicago Pres; 2007; 425 blz.
 
Waterleidingmuseum, Lauwerhof 29, Utrecht [ nabij de Breedstraat en Predikherenkerkhof

 

illustratie - blauwe lijn

disclaimer
 

(C) 1998-2013 0129 -  Studio 15