geschiedenis - terugblik - logo
link naar site map van terugblik
illustratie - blauwe lijn

index

vóór Christus

0  - 1900

1900 - 1909

1910 - 1919

1920 - 1929

1930 - 1939

1940 - 1949

1950 - 1959

1960 - 1969

1970 - 1979

1980 - 1989

1990 - 1999

1400 < > 1600

1500 - illu
Kroniek van de mensheid - illu

Omstreeks deze tijd eindigen voor de geschiedenis de Middeleeuwen en begint een nieuw tijdperk, waarin zich belangrijke vernieuwingen voltrekken die de Europese geschiedenis een heel ander aanzien geven. Sleutelwoorden daarbij zijn: renaissance, reformatie, humanisme, onafhankelijke staten, absolute macht, ontdekkingsreizen, steden, geldbezit.

Hugenoten
 

lijn a - illu
lijn b - illu

boeken  geschriften uit de 16de eeuw   muziek  uit de 16de eeuw

2000 - 2009

2010 - 2019

tijdlijn

boeken

film

reizen

links

op zoek naar je oude school?

begin bij
klasgenoten


Begin 1500 leefde ene Faust, meester in de toverkunst en heer over geheime krachten. Kon geleerden overtuigen en baarde op veel plaatsen opzien. Tijdens zijn vele rondreizen werd hij vaak de stad uitgezet. Al tijdens zijn leven werd hij een legende, die mede door het werk Faust van Johann Wolfgang von Goethe zeer bekend is geworden.  Zie Wikipedia.

Stijfsel doet zijn intrede [uitgevonden ?], waardoor op modegebied de kraag zich kan ontwikkelen.

Zo rond 1500 wordt een poging gewaagd om de schrijfstijlen als Schwabacher en de latijnse Antiqua te vervangen door de speciaal ontworpen 'Fraktur'.

Getijdenboeken nog steeds bijna onbetaalbaar. Voor de zesdelige Zwolse Bijbel zijn b.v alleen al  870 perfecte kalfshuiden nodig. Er wordt vijfhonder Rijnse goudguldens voor betaald, een bedrag dat gelijkstaat aan het jaarloon van twintig timmerlieden.

Ferdinand Cortez verovert het zilverrijke Mexico op de Azteken. Pizarro maakt een einde aan het rijk de Inca's in het goudland Peru.

Beeldenstorm   -   verzamelnaam voor serie vernielingen rooms-katholieke heiligdommen
Deze vernielingen vonden tussen 10 augustus en oktober 1566 plaats in de Nederlanden, welke indirect tot het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog en ontstaan van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden leidde. Zie Wikipedia.

Frans Hogenberg [ Mechelen, 1535  -  Keulen, 1590 ]  -   Vlaams cartograaf.
Frans Hogenberg maakte kaarten[ oa. wereldatlas Theatrum orbis terrarum van Abraham Ortelius ] en tekeningen [ o.a. 80-jarige oorlog ] voor uitgeverijen in Nederland [ Uitgeverij Plantijn, Antwerpen ], Duitsland en Engeland. Naast tekenaar, schilder en graveur was hij zelf ook uitgever. Zie Wikipedia.

24 februari 1500.  De latere Keizer Karel (1500 - 1558) wordt in het Gentse Prinsenhof geboren.

1507. Cesare Borgia [ Rome, 13 september 1475 -  Viana, 12 maart 1507 ], telg uit het Spaanse adellijke geslacht van de Borgia en zoon van paus Alexander VI en zijn minnares Vannozza de' Cattanei sneuvelt in een hinderlaag tijdens een aanval op het kasteel van Louis van Beaumonte [ zijn soldaten waren omgekocht ]. Cesare wordt gezien als een wrede vorst. Volgens de politieke denker Niccolò Machiavelli was hij een goed bestuurder van zijn veroverde gebieden. Zijn bekende werk 'De vorst' is geënt op Cesare Borgia.

1508. De Augsburgse notabele Konrad Peutinger [ 1465-1547 ] komt in het bezit van een twaalfde eeuwse kopie van een Romeinse kaart uit de 3e/4e eeuw met een lengte van 6,75 meter en een hoogte van 34 centimeter. Zij beslaat een gebied van Groot-Brittannië, Spanje en Noord-Afrika in het westen tot de Ganges rivier in het oosten.
De bijzonder vorm van kaart, een boekrol, zal gekozen zijn om hem op reis mee te kunnen nemen. De vorm doet de geografische werkelijkheid wel geweld aan.
Deze kopie-kaart vormt de basis van alle latere uitgaven. Zie http://www.cambridge.org/us/talbert/index.html. Zie ook http://omnesviae.org/nl/, een hedendaagse routeplanner op basis van deze oude kaart.

31 oktober 1517.  Maarten Luther hecht zijn 95 stellingen aan de deur van de slotkerk te Wittenberg uit ergernis over de manier waarop de dominicaner monnik en aflatenhandelaar Tetzel in Saksen geld ophaalt voor de bouw van de St-Pieterskerk in Rome. Na veel geharrewar geeft Luther toe dat het ook om de erkenning van het gezag van de paus en concilies gaat en doet paus Leo X hem in de ban. Ook Karel V spreekt een rijksban tegen hem uit. Het orthodox protestantisme is een feit.

1519. De Portugees Fernao de Magelhaes vertrekt met vijf schepen via de Grote Oceaan naar Indië, maar wordt op deze reis vermoord. Beelden verslag van deze expeditie is te vinden in een verslag van de Italiaans edelman Antonio Pigafetta  [ 1491-1534 ] die de reis wel overleefde [ Relazione del primo viaggio intorno al mondo ]. Zie http://ebooks.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=sea;idno=sea061

1520. Albrecht Dürer, shilder en graficus, reist na de kroning van Karel V in Aken, door de lage landen [zie 'Tagebuch der Niederländische Reise'].

1521. Belgrado, een bolwerk van de Serviërs, valt in handen van de Turken.
Koning Lodewijk van Hongarije, een broer van de Poolse koning probeert de Turken tot staan te brengen, maar sneuvelt in de Slag bij Mohacs (1526).

Hans Vredeman de Vries
[Leeuwarden, 1522 - Hamburg, 1609].
Hij kwam uit Friesland, reisde zijn leven lang rusteloos door Europa en bracht als een van de eersten de artistieke beeldtaal van de Italiaanse Renaissance naar het Noorden. Hans Vredeman de Vries (1526-1609) was een ondernemend schilder, architect en ontwerper van tuinen, interieurs en meubilair. Hij schreef ook twee belangrijke studies over de kunst van het bouwen en de centrale perspectief. De invloed van zijn werk en vooral van zijn prenten met ornamenten en imaginaire architectuur bleef tot diep in de 19de eeuw voelbaar.
Hans Vredeman de Vries geldt niet alleen als een van de grote vernieuwers van de 16de-eeuwse kunst in de Nederlanden, hij wordt ook beschouwd als een van de grondleggers van de architectuurschilderkunst. Vooral zijn interieurs en ideale stadsgezichten ademen een opmerkelijke weidsheid en diepte. Deze verbeelde ruimten zijn als het ware 'stijloefeningen' in het schilderen én het bouwen. Ook zijn etsen en gravures - onder andere van tuinen en toegepaste kunsten - bieden een staalkaart van motieven en elementen die aan de klassieke oudheid zijn ontleend. Hans Vredeman de Vries bestudeerde de architectuurtraktaten van Vitruvius en Serlio, verzorgde zelf tal van publicaties en toont zich in zijn vele ontwerpen op papier een volleerd en ingenieus bouwmeester. Kortom, Johan Frisio - zoals hij ook wel wordt genoemd - was een 'uomo universale'. Zie Vredeman.net

1526.  Kenau Symonsdochter Hasselaer.
1528.  Albrecht Dürer [ 1471 ] overlijdt. Dürer was een invloedrijk Duits schilder en tekenaar die vooral bekend werd vanwege zijn honderden houtsnedes en kopergrafures. Samen met de astronomen Conrad heinfogel en Johannes Stabius werkte hij ook aan Sterrenkaarten en behoren tot de oudste gedrukte sterrenkaarten ter wereld. Zie ook Almagest.

1529. De Turken staan voor de poorten van Wenen en Regensburg. Europa kijkt verbijsterd toe. Intellectuelen gaan op zoek naar de betekenis van de Islam. Wat wil de sultan eigenlijk? Welke gevaren dreigen? De Nederlandse opstandelingen zien in de sultan een handelspartner en bondgenoot ('Liever Turks dan Paaps'). De colleges van de leidse hoogleraar Scaliger en van de in Polen geboren arabist Ferdinand Philippus trekken veel studenten.

Oosterse Academie in Zamiosc, waar je Turks en tartaars kunt leren. Bewondering groeit voor de schitterende paleizen, kunstverzmalingen en perfect georganiseerde administratie en gedisciplineerde lergers. nederlandse kunstenaars reizen oostwaarts en handelaren beginnen met import wapens, zijden kleding uit perzié en Turkse kelims.
Ook vrees, want islamitische tartren zijn op zoek naar slaven

1535.  Aanslag wederdopers in Amsterdam (wederdopersoproer)

1540.  Oprichting van de Orde van de Jezuïeten door Ignatius van Loyola.

1540.  Dit jaar staat bekend als het Grote Zonnejaar. Grote delen van West- en Midden-Europa kenden een half jaar lang een mediterraan klimaat. Grote droogte. Bij Keulen ploegt een boer dwars door de bedding van de Rijn. In Parijs kan men bijn droog van de ene naar de andere kant van de Seine lopen.

1541.  El Greco (Domenikos Theotokopoulos) wordt geboren. Boeren planten op grotere schaal wijnstokken.

1543. Nicolaus Copernicus publiceert zijn theorie dat niet de aarde, maar de zon het middelpunt van het heelal vormt.

1545. Jan Pietersz. van der Lee wordt geboren. Wordt later, net als zijn vader, touwslager in het familiebedrijf in het Utrechtse Oudewater (Touwfabriek G. van der Lee). Jan Pieterszoon zou het tot schout, schepen en burgemeester te schoppen. Wist in 1575 ternauwernood aan het 'Bloedbad van Oudewater' te ontkomen, toen de Spanjaarden de stad veroverde en zo'n beetje de gehele bevolking over de kling joeg.
De buitenstaanders werden de inwoners van Oudewater 'geelbuiken' genoemd naar de bundels gele hennepzezels die de spinners om hun middel droegen.

Het Concilie van Trente (1545-1563) installeerde een vagevuur, de wachtkamer naar de hemel. Dankzij het gebed, konden de overledenen die in het vagevuur verbleven alsnog of sneller naar de hemel opstijgen.

1550. Ketterwetgeving culmineert in 'Bloedplakkaat' . Op alle vormen van ketterij (en dus ook op alles wat met verboden boeken te maken heeft) wordt in principe de doodstraf gesteld.
Met mede als gevolg dat de illegale boekhandel in Nederland opbloeit. Schouten, baljuwen en schepenen hadden overigens grote moeite met de draconische wetgeving van Karel V en Philips II.

27 oktober 1553: de schrijver Michael Servetus wordt samen met de laatste exemplaren van zijn in het geheim verschenen Christianisme Restitutio in Geneve [hier zwaait Calvijn de scepter van de reformatie] verbrand.

1560. Voor de kust van Panama wordt door een slaaf een bijzondere parel gevonden [ 'la Peregrina']. De slaaf verkrijgt er zijn vrijheid door en de parel beland in de handen van de Spaanse koning Philips II [zie 1969].

1560. Jan Madijn [ 1500-1560 ]. Zuid-Nederlands schilder behorend tot de Antwerpse School. Haakte in op de grote populariteit van het werk van de 'duvelmakere' Jheronimus Bosch, door diens werk te kopiëren en na te volgen.

1568.  Begin Tachtigjarige Oorlog. Alva komt het Nederlandse het katholieke geloof verdedigen en het volk 'bevijden'. Een volk dat rebelleert tegen God en Koning, tegen de natuurlijke orde en morrelt aan de fundamenten van de maatschappij moet aangepakt. Tevens is de Spaanse 'reputatcion' - reputatie - en 'honor' - eer - in het geding. Tiende penning.

1572.  Den Briel wordt ingenomen.
Nacht van 23 op 24 augustus 1572 . Bartholomeüsnacht, of ook wel de 'Parijse bloedbruiloft' genoemd [moordpartij tussen protestanten [Hugenoten] en katholieken [godsdienstoorlogen en regelmatige moordpartijen hebben uiteindelijk als resultaat dat veel Hugenoten uit katholieke omgevingen wegtrekken naar landen als Nederland, België, Zwitserland, Duitsland en Engeland. Voor de diverse economieën heeft dit bijna rampzalige gevolgen omdat de Hugenoten een belangrijke plaats in de maatschappij innemen.

In de jaren 1562-1598 waren er zeven burgeroorlogen, deze kunnen echter als één geheel gezien worden. De oorlogen waren gebaseerd op afwezigheid van een sterk gezag, De Katholieken en Hugenoten vochten voor de macht van het land. De Hugenoten hadden als basis hun net gestichtte koninkrijk onder Henry van Bourbon, (koning van Navarra) rond de Pyreneëen, de Katholieken hadden het gebied de Lorraine als basis met als leider de Graaf van Guise(?) en de kardinaal van dat gebied.
Caterina bevond zich allereerst tussen de twee partijen in, later probeerde ze de twee partijen tegen elkaar op te zetten en daarna onder invloed van Coligny die meer invloed kreeg op haar zoons in 1572, wilde ze de Hugenoten kwijt.

Op de trouwdag van Henry wilde Caterina de top van de Hugenoten laten vermoorden. Na middernacht werden duizenden Hugenoten van hun bed gelicht en vermoord, inclusief Coligny. Henry ontkwam door tijdelijk het Katholieke geloof aan te nemen. Protestantse steden riepen hierop de hulp van de Engelsen in, maar deze hadden het te druk met interne problemen. Hierop laaide de burgeroorlog weer op.

1574.  Leiden wordt ontzet

1575.  In Leiden opent de eerste universiteit van de Noordelijke Nederlanden haar poorten.

1578. Alteratie in Amsterdam. Katholiek stadsregering wordt afgezet om handelsbelangen te beschermen. In een ruk door worden de ook de gehate, bedelende franciscanen in optocht de stad uitgevoerd.

1576.  Spaanse furie en Pacificatie van Gent

1579.
  Unie van Utrecht

1580.  Verraad van Renneberg

1581.   De Staten-Generaal der Geünieerde Nederlanden (de noordelijke provinciën) beschuldigt Prins Filips van machtsmisbruik en dat hij dus geen 'Prince' maar 'Tyran' is. Ipso jure verklaren zij hem daarom vervallen van 'syne Heerschappye'. Bij dit Placcaet van Verlatinghe worden alle ambtenaren en vazallen ontslagen van de aan Filips afgelegde eed (de zogenaamde afzwering).

Adriaen de Vries in dienst bij de beroemde Florentijnse beeldhouwer Giambologna en niet lang daarna medewerker in het beeldhouwersatelier van de even gerenommeerde Pompeo Leoni in Milaan. In 1556 geboren als zoon van een welgestelde apotheker, zoekt hij zijn heil in Italië, omdat er door de reformatie en beeldenstorm voor hem als beeldhouwer geen werk te vinden is. De kerk is als opdrachtgever weggevallen en een hofcultuur bestaat er in het stadhouderlijke Holland niet. Groeit uit tot een van de grootste en vernieuwende beeldhouwers van zijn tijd. Hij laat het brons leven.

1584.  Willem van Oranje wordt vermoord.

1585.  Maurits stadhouder.

1585.  Val van Antwerpen

De koudegolf van december 1586 tot en met september 1587 zorgt in Nederland voor een eerste forse inzinking van de Kleine IJstijd. In heel West- en Midden-Europa wordt het in de tweede helft van de 16e eeuw kouder. De winters worden kouder met meer sneeuw en ijs. Ook beginnen ze vaak al in november en duren tot maart of april. Vanaf 1530 worden ook de zomers koeler met herfstweer, compleet met storm en stormvloeden. De koudeperiode is wel een belangrijke bron van inspiratie voor schilders van winterlandschappen.
Het laatste kwart van de zestiende eeuw was waarschijnlijk het koudste in de afgelopen duizend jaar.

1588.   Armada. Jan Wier [ 1515-1588 ], bestrijder van heksenprocessen, overlijdt. geldt als vroege grondlegger van de mensenrechte met zijn pleidooien tegen marteling van verdachten en het recht op een eerlijk proces. Hij wordt ook gezien als een voorloper van de psychiatrie omdat hij de bezetenheid van de 'heksen' als geestesziekte diagnosticeerde.

1588. Architect Sinan (1489) overlijdt. Sinan wordt gezien als de grootste architect van het Ottomaanse rijk. De bekendste moskeeën van zijn hand zijn de Süleymaniye-moskee in Edirne en de Süleyman-moskee in Istanbul. Zie Wikipedia.

1589.  Door William Lee wordt de breimachine uitgevonden, waardoor er eindelijk goedsluitende mannenkousen kunnen worden gemaakt.

1590.  Turfschip van Breda

1591.  Leidse universiteit besluit om ten behoeve van het medische onderwijs een hortus botanicus aan te leggen, die een belangrijke rol moet gaan spelen bij de ontwikkeling van de wetenschapsbeoefening. Bernardus Paludanus (Berent ten Broecke), stadsarts van Enkhuizen, wordt gevraagd voor de functie van directeur, 'met alle zijne 'tsamen vergaerde seltsaemheden, zo van cruyden, vruchten, spruytsels, gedierten, schepselen, mineralen, aerde, veninen, gesteenten, marmeren, coralen etc. ende andere die hij heeft'. De verzameling zou een bijdrage moeten leveren aan 'de vordernisse van de geleertheyt ende studien'. Hij doet het niet, omdat zijn vrouw geen zin heeft om uit Jan Huygen van Linschoten - illuEnkhuizen te vertrekken.

1593.  Gallileo Galilei komt met de voorloper van de thermometer, de thermoscoop.Niet lang daarna worden deze instrumenten in Nederland verkocht door Cornelis Drebbel [1572-1633]. Het apparaat bestaat uit een omgekeerde glazen buis met kwik in een bak met water. Bij warmer weer drukte de lucht in de buis het water in de buis iets naar beneden, bij kou steeg het waterpeil in de buis iets.

1595.  Jan Huygen van Linschoten is op zoek naar een doorgang naar Azië langs de Noordpool, maar de tocht loopt vast in het ijs. Keert wel terug met kaarten van Nova Zembla.

1596 - 1597 Overwintering op Nova Zembla van Jacob van Heemskerck en Willem Barents met hun bemanningen in het zelfgebouwde onderkomen 'Het Behouden Huys'.

1596. In Amsterdam wordt een tuchthuis in een gedeelte van het na de Alteratie door de stad Amsterdam in gebruik genomen voormalige Clarissenklooster aan de Heiligeweg geopend. Poging tot humanere aanpak kleine misdrijven middels werkstraffen (raspen van Braziliaans hardhout door mannen en spinnen door vrouwen). Mes sneed aan vele kanten: recidivisten waren van de straat, het zorgde voor een geregeld leven, leverde geld op en het publiek kon tegen betaling een kijkje nemen. Deze 'humanere' aanpak zorgde voor een relatief veiliger Amsterdam.

1598. De Amsterdamse kaartenmaker Jodocus Hondius komt met de eerste hemelglobes met twaalf nieuwe sterrenbeelden, waaronder de Paradijsvogel, de Toekan en de Indiaan.


omhoog  Boeken / Geschriften

Arcadia
- Jacopo Sannazaro [1502],  Architettura - Sebastiano Serlio,  Biëncorf der H. Roomsche Kercke - Filips van Marnix van St. Aldegonde [1569],  Christianisme Restitutio [1553] - Michael Servetus. Van de 1000 exemplaren werden er honderden in beslag genomen en vernietigd, Civitates Orbis - Braun, Der vrouwen natuere ende complexie. Ende hoemen kennen sal vrouwen die van naturen vrolic ende blijden sijn, ende gheerne bislapen [1531 ]. In tegenwoordig Nederlands: hoe kun je aan een vrouw zien of ze gaarne bereid is het bed met je te delen. Het boek is geïllustreerd met voor die tijd pikante plaatjes van halfnaakte vrouwen,  Descrittione di tutte i Paesi bassi - Lodovico Guicciardini [1867],  Een nieu Geusen Lieden Boecxken, Marnix van Sint Aldegonde,  Fasciculus medicine [1512]. Het eerste medische boek met realistische afbeeldingen,  Eenen seer schoonen ende excellenten Cocboeck [1593, Dordrecht ]  -  Carolus Battus, stadsgeneesheer te Dordrecht. In zijn tijd dacht men dat een verstoorde balans in de lichaamssappen voor ziekte konden zorgen. Een juist dieet kon de balans herstellen. Veel recepten voor taarten en zoetigheid,  Erasmus, Opera Omnia [ 1540, eerste druk van de verzamelde werken van Erasmus. zie scan bij Bibliotheek van Rotterdamers ],  Essai   -  Michel de Montaigne [1580],  Eenen nyeuwen coock boeck [ Antwerpen,1560 ]. Kookboek,  Gargantua et Pantagruel - Francois Rabelais [1532 - 1554]. Schelmenromantiek. Maatschappijkritische verhalen over twee onmatige reuzen, Het Offer des Heeren , brieven en belijdenissen van doopsgezinde martelaren,  Het verhaal van dokter J. Faust -   in 1587 gepubliceerd door J. Spies,  Historia de gentibus septentrionalibus - Olaus Magnus [1558],  Il libro del Cortegiano / Het boek van de hoveling [ periode 1513-1518 ]  -  Baldassare Castiglione. Voor het eerst uitgegeven in Venetië in 1528. Wordt gerekend tot de belangrijkste werken uit de Renaissance. Boek is een praktische handleiding in dialoogvorm voor de perfecte hoveling. Bijna alle aspecten komen aan bod: opleiding, vaardigheden, kleding, houding en gedrag,  Itenerario, Voyage ofte Schipvaert van Jan Huygen van Linschoten (1596, Jan Huygen van Linschoten - ontdekkingsreiziger -),  La Gerusalemme Liberata / Jeruzalem bevrijd  - Torquato Tasso [met als onderwerp de verovering van Jerusalem door Godfried van Bouillon - stanze - 1575]. De strijd is niet alleen het gevecht tussen Christenen en saracenen, maar ook tussen de krachten van het licht - Gods engelen - en duisternis, de duivels: het gevecht hier beneden is ook de grote strijd tussen goed en kwaad in de lucht, een metafysische strijd,  Lazarillo de Tormes -  [wellicht de eerste schelmenroman, 1554]. Over een 'picaro' [schelm] die vooruitkomt in de wereld,  Lof der Zotheid / Encomion morias - Desiderius Erasmus [1511]. Satire,   Orlando furioso / De razende Roeland - Ariosto [1532]. Italiaans hekeldicht, waarin het ridderleven cenraal staat,  Os Lusiadas - Luiz de Camoens [beschrijving van de tocht van Vasco da Gama naar Indië],  Samenspraken / Colloquia famularia - Erasmus [1519 e.v.],  Satyrae octo - Gerard Geldenhouwer van Nijmegen [ 1515, gericht tegen bekrompen monniken en theologen ], Souterliedekens, Willem van Zuylen,  Ständebuch - Hans Sachs [1568],  Trachtenbuch - Christoph Weiditz,  Utopia [1516 ], Thomas More,  Van drie seylagien, ter werelt noyt soo vreemt gehoort - Gerrit de Veer [reisverhaal, ?]

Spiessische Faustbuch - ? [het eerste Faust-boek, waarin een ontmoeting met Mephostophiles, 1587]


omhoog  Muziek

Jacobus Clemens non Papa (1510 - 1556)
Andrea Gabrieli (1515 - 1586)
Philippus de Monte (1521 - 1603)
Giovanni Pierluigi Palestrina (1525 - 1594)
Orlando di Lasso (1532 - 1594)
William Byrd (1543 - 1623)
Giovanni Gabrieli (1555 - 1612)
Don Carlo Gesualdo (1560 - 1613)
John Dowland (1562 - 1625)
Jan Pieterszoon Sweelinck (1562 - 1621)
John Bull (1562 - 1628)
Claudio Monteverdi (1567 - 1643)

omhoog  Prentkunst


Antwerpen is rond 1550 de belangrijkste economische en culturele metropool van Europa en het centru van de mediamarkt van destijds: de prentindustrie. Hier vonden ontwerpers, plaatsnijders, drukkers, uitgevers en boek- en prenthandelaren elkaar.

Schilderkunst zestiende eeuw

Hoogrenaissance

  Agnolo Bronzino [ 1503-1572 ]
Groeide aan het hof van Cosimo I uit tot de grootste portrettist van de zestiende eeuw. Zie zijn fenomenale protret van Eleonora dit Toledo met haar zoon Giovanni. Met een oogverblindende jurk en schitterende juwelen.
  Rafaël Santi
  Leonardo da Vinci
  Giorgione
  Titiaan Titiaan [ Pieve di Cadore, ca.1487  -  Venetië, 27 augustus 1576 ]
Heette eigenlijk Tiziano Vecelli of Vecellio. Een van de belangrijkste kunstschilders van de Hoogrenaissance. Zie Artcyclopedia.com
  Giovanni Bellini

Noordelijke renaissance

  Jan van Eyck
  Rogier van der Weyden
  Jheronimus Bosch
  Albrecht Dürer

Maniërisme

  El Greco [ Heraklion, Kreta, 1541 - Toledo, 7 april 1614 ]
Domenikos Theotokopoulos, algemeen bekend als El Greco [ Spaans voor de 'De Griek' ]. Kunstschilder die voornamelijk in Spanje werkte. Studeerde onder Titiaan. Zie Artcyclopedia.com.
  Michelangelo [ Caprese, 6 maart 1475  -  Rome, 18 februari 1564 ]
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni was een Italiaans kunstschilder, beeldhouwer, architect en dichter. Zie Michelangelobuonarroti.nl en Michelangelo.com.


Toneel

Christopher Marlowe [ Canterbury, februari 1564 – Deptford, 30 mei 1593 ]  -   belangrijk Engels dichter en toneelschrijver.


omhoog  Rages

Verzamelen van allerhande rariteiten. Europa wordt overstroomd met allerhande nieuwe dieren, planten en gesteenten. De hele wereld in een kamer. Theater van het universum. Pact met Faust. Rudolf II was de grootste verzamelaar.
Uit deze verzamelingen kwamen de latere laboratoria voor.

1400 < > 1600

Verwijzingen / sporen naar de zestiende eeuw

  De eerste Protestanten in de Lage Landen  -  Geloof en Heldenmoed
Door Johan Decavele. Uitgegeven door Davidsfonds / Waanders, 310 pagina's, ISBN 9085261007.
  De Tachtigjarige Oorlog in Spaanse ogen - Y. Rodriguez Pérez
Benito AriasMontano  - Museum Plantin-Moretus in AntwerpenIn dit proefschrift [2003] over de tachtigjarige Oorlog onderzoekt de Spaanse promovenda Yolanda Rodrigues Perez welk beeld de Spanjaarden eigenlijk hadden van de Nederlandse rebellen.
  Draaikonten & Haatblaffers - Over de moeizame geboorte van de tolerantiegedachte
Door Guus Kuijer
Guus Kuijer buigt zich over één van de mannen die in de zestiende eeuw een nieuw klimaat verpersoonlijkten, Benito Arias Montano. Hij begon als 'apparatsjik' van de hertog van Alva, maar werd het brein achter de toenadering tot de calvinisten en de vele verzoeningspogingen.
 Guus Kuijer schrijft Montano's levensverhaal tijdens diens verblijf in de kring van de Antwerpse drukker Christoffel Plantijn. Hij waarschuwt met een groot gevoel van urgentie voor het verloren gaan van de destijds ontstane normen en waarden, en zegt daarover: 'U begrijpt natuurlijk waarom ik dit boek schrijf. Ik maak me zorgen over de tolerante samenleving die in dit schitterende land ten koste van zo veel bloed en tranen is ontwikkeld.'
224 pagina's; Uitgave Atheneum - Polak & Van Gennep; ISBN: 9789025368463
Zie ook Benito Arias Montano bij Wikipedia.
Een ketterse arts voor de heksen  Een ketterse arts voor de heksen
Biografie van Jan Wier [ 1515-1588 ] door Vera Hoorens, hoogleraar sociale psychologie.
De Nederlandse arts Jan Wier is een van de meest uitzonderlijke figuren van de zestiende eeuw. Als tegenstander van de heksenvervolging en pleitbezorger van de rechten van gevangenen geldt hij als voorloper van de psychiatrie en als verdediger avant la lettre van de mensenrechten. Daarnaast publiceerde hij op grond van zijn ervaring in de hoogste kringen over zeldzame ziektes, bezeten vrouwenkloosters, seksueel misbruik, Faust en de rattenvanger van Hamelen. Over zijn persoonlijke leven was tot nu toe echter weinig bekend.
In Een ketterse arts voor de heksen schetst Vera Hoorens het kleurrijke leven van deze zestiende-eeuwse geleerde tegen de achtergrond van godsdiensttwisten, oorlogen, nieuwe ziektes, wetenschappelijke conflicten en heksenprocessen. Voor deze uitzonderlijk goed gedocumenteerde en meeslepende biografie bestudeerde Hoorens talloze brieven en zeldzame boeken, ontdekte ze een onbekend werk van Wier, reisde ze in zijn spoor en vond ze uiteindelijk zijn graf in een Duitse kerk.
Uitgeverij Prometheus / Bert Bakker; 2011; Paperback: 640 p.; 9789035133778
  Fine Medieval Books, tel.: 020 - 6707071. Antiquariaat
  Gerard Geldenhouwer van Nijmegen: Historische Werken
Heruitgave van de teksten Locubratiuncula de Batavorum insula, Historia Batavica, Germaniae Inferioris historiae en Germanicum historianum illustratio. Uitgegeven en vertaald door István Bejczy en Saskia Stegeman. Verloren [Middeleeuwse Studies en Bronnen LIX), 232 blz. [1999].
  Guicciardini Illustratus 
De kaarten en prenten in Lodovico Guicciardini's Beschrijving van de Nederlanden. 396 blz.
  Hugenoten  -  site van Joost Hultzer
Werkstuk over de Hugenoten, de grondlegger van hun geloof en hun geschiedenis.
  Het aanzien van een millennium - W. Velema
Kroniek van historische gebeurtenissen van de Lage landen 1000-2000.
  Jeruzalem bevrijd  -  Torquato Tasso
Met alle prenten van Giambattista Piazetta. vertaald uit het Italiaans door Frans van Dooren.
Atheneum-Polak & Van Gennep; 621 pagina's; ISBN 9025353304.
Besproken door Kees Fens in de Volkskrant van vrijdag 29 augustus 2003, Cicero blz. 29..
  Reizen en reizigers in de Renaissance / druk 1 - Eigen en vreemd in oude en nieuwe werelden
Bundel van 9 artikelen over reizigers, reisverhalen en schrijvers van fictieve reisverhalen in de 16e en 17e eeuw. Het gaat om Europeanen die Europa of Amerika bezochten of daar een verzonnen reisverhaal plaatsten; een artikel gaat over Arabische reizigers in Europa, een artikel gaat over het 'image' van de reiziger in Engeland. Beeldvorming, de vaak stereotiepe wijze waarop men tegen het vreemde aankeek en het veelvuldige overschrijven van anderen zijn hierbij terugkerende thema's.
Karl Enekel, Paul van Heck en Bart Westerweel. Amsterdam University Press, 234 blz. [1999]
  Tagebuch der Niederländische Reise
Am 12. Juli 1520 reist Albrecht Dürer in Begleitung seiner Frau Agnes und der Magd Susanna von Nürnberg Richtung Antwerpen ab. Geplant war von Beginn an ein längerer Aufenthalt - Dürer wird erst am 15. Juli 1521 in seine Heimatstadt zurückkehren. Auf dieser Reise hat er ein ausführliches Tagebuch geführt, so daß wir sehr gut über seine Stationen und v. a. über seine Kontakte zu niederländischen Künstlern und Gelehrten unterrichtet sind. Meer over Dürer: Biographisch-Bibliographische Kirchenlexikon.
  Utopia   -   Thomas More
Uit het Latijn vertaald door Paul Silvertand.
More laat de ontdekkingsreiziger Rafaello Babellario vertellen over het eiland Utopië, de enige plek waar hij ooit geweest was waar hij louter gelukkige mensen had aangetroffen.
Het lijkt erop dat More zijn Utopia schreef in de hoop Hendrik VIII ermee aan te spren een betere koning te worden dan zijn vader was geweest. Het geschrift kwam in 1516 voor het eerst uit.in het Latijn.
Uitgeverij Atheneum-Polak & Van gennep; 176 pagina's; ISBN 9789025364137

illustratie - blauwe lijn

disclaimer
 

(C) 1998-2013 0308 -  Studio 15