geschiedenis - terugblik - logo
link naar site map van terugblik
illustratie - blauwe lijn

index

vóór Christus

0  - 1900

1900 - 1909

1910 - 1919

1920 - 1929

1930 - 1939

1940 - 1949

1950 - 1959

1960 - 1969

1970 - 1979

1980 - 1989

1990 - 1999

1300 < > 1500

Renaissance
Zheng He, een Chinese admiraal onder de Ming-dynastie maakt met 28.000 bemanningsleden zijn eerste verre zeereis
Derde pandemie pest in Europa

lijn a - illu
1400 - illu
Kroniek van de mensheid - illu
lijn b - illu

geschriften uit de 15de eeuw   muziek uit de 15de eeuw

2000 - 2009

2010 - 2019

tijdlijn

boeken

film

reizen

links

op zoek naar je oude school?

begin bij
klasgenoten

Bourgondische Huis grootste macht in West-Europa.
Handel en industrie worden sterk bevorderd [laken/linnen in Vlaanderen, fluweel/brokaat uit Italië, wollen stoffen uit Engeland en uit Duitse kloosters kunstig gesneden 'blokken'om textiel te bedrukken]. Handelsmonopolies op oosterse tapijten, parfums, specerijen enz. Kooplieden worden rijk en beginnen in dezelfde stijl te leven als de ridders aan het hof. Luisterrrijke feesten. Rijken laten hun eigen getijdenboeken schrijven en illustreren. Na de dood van karel de Stoute raakt het Bourgondische rijk in verval. Gotiek wordt ingeruild voor de renaissance, waartoe al in de 14e eeuw de stoot was gegeven door Dante, Petrarca en Giotto, die de mens als individu centraal stelden.

Moderne devotie [Geert Groote roept in een tijd van kerkelijke misstanden en geestelijke crisis op tot inkeer en persoonlijke vroomheid]

Getijdenboeken [gemaakt op perkament] zijn een statussymbool geworden en vertegenwoordigen al gauw een waarde van een villa.

Opkomst 3e stand en verflauwing van grenzen tussen adel en burgers.

 
In 1405 leidt Zheng He, een Chinese admiraal onder de Ming-dynastie, een armada van 62 jonken en meer dan 100 kleinere scheepjes, met in totaal ongeveer 28.000 bemanningsleden, naar de 'Westelijke zeeën' op zijn eerste van in totaal zeven grote reizen. Onderweg doet hij de volgende havensteden en gebieden aan: Champa [ Vietnam ], Siam [ Thailand ], Malakka en Java [ Indonesië ], Cochin, Ceylon, Calicut [ tegenwoordig Kolkata ] in Zuid-Indië. Zheng He kwam in 1407 terug in China.

Boekdrukkunst ontwikkelt zich omstreeks 1450.

Derde pandemie van de pest trekt door Europa

hertogelijk paleis Urbino - foto Hertogelijk paleis te Urbino (Italië), niet ver van de Adriatische zee, is gereed. Dit paleis, prachtig in het landschap gelegen, is een sprekend voorbeeld van de nieuwe renaissancegeest: harmonische verhoudingen en zijn voorname klassieke vormen, zoals de gegroefde pilasters en halfzuilen met korinthische kapitelen.

1415. Op 25 oktober verslaan de Engelsen bij Calais het Franse leger in de slag bij Azincourt. De geharnaste Franse ridders moesten door de modder optrekken tegen de Britten en waren al volledig uitgeput op het moment dat ze bij de vijand aankwamen. Een harnas weegt gemiddels 30 tot 50 kilo. Ermee rondlopen kost ca 2x zoveel energie [ in een proef berekend op de Universitei van Leeds }. De slagkracht hangt daarbij ook mede af van de gemiddelde leeftijd.
De Engelsen beschikten over ca. 5000 boogschutters, uitgerust met lange handbogen, die getraind waren om ca. 15 pijlen per minuut af te vuren.
Naar schattingen verloren de Engelsen 300 man en de Fransen 10 duizend.


1415.  Tsjechische kerkhervormer Jan Hus (1370 - 1415) sterft op de brandstapel. Hus had de gevestigde orde en het gezag van de paus aan de kaak gesteld. Ook keurde deze in Bohemen geboren kerkhervormer de verwereldlijking van de kerk af.

1421.  St.-Elisabethsvloed. Duizende doden. Biesbosch ontstaat.

1425.  In Leuven wordt de eerste universiteit van de Lage Landen opgericht.

1427. Stadsbrand Amsterdam.

1428.  Strijd over de opvolging van de in 1417 overleden Willem VI tussen Jacoba van Beieren en haar broer Jan van Beieren wordt beëindigd: de 'zoen van Delft'.

1454 . Constantinopel bezwijkt voor de Turken. Richten zich verder op de Balkan, waar Bosnië, Albanië en Walachije stapje voor stapje onder Turks-islamitisch bestuur komen.

1466.  In heel Nederland wordt in guldens gerekend.

1477.  Karel de Stoute sneuvelt voor Nancy.

1482. Stadsmuur Amsterdam.

1485. Koopmansboek. Kasboek van Symon Reyerszoon en Reyer Dircszoon over hun handel met de gebieden rond de Oostzee. Wellicht het oudste Amsterdamse koopmansboek.

1488. Andrea del Verrocchio, leermeester van Leonardo da Vinci, overlijdt.

1492.  Columbus landt na een tocht van 10 weken op een van de Bahama-eilanden en 'ontdekt' Amerika in de veronderstelling ergens in Indië of Japan te zijn aangekomen.

1492. Cesare Borgia [ 1475 geboren als zoon van paus Alexander VI ], wordt kardinaal.

1499.  Pietà van Michelangelo wordt in de Sint-Pieter geplaatst terwijl Nicolaus Copernicus aan de universiteit van de 'Sapienza' in Rome wiskunde doceert..


begin pagina  Boeken / Geschriften

Bladzijde uit getijdeboek Catharina van Kleef - ca. 1460Rederijkerskamers [opvoeren van toneelspelen], 'moderne devotie', getijdenboeken, Arthurlegende

Apocalipsis cum figuris - Albrecht Dürer [1498],  Amadis de Gaula, Portugese ridderroman,  Biblia pauperum [ 1465 ]. Zogenaamd blokboek met een druktechniek die vergelijkbaar is met stempelen. Elke afzonderlijke pagina uitgesneden in een blok hout in spiegebeeld, vervolgens met inkt besmeerd en afgedurkt,  Buch der Weisheit des Alten Weisen  - Vertaling van een soort 'vorstenspiegel', een werk van een wijze bramaan uit Kasjmir, minister van een Indiase heersersfamilie [Ulm, 1438],  Canterbury Tales - Chaucer,  Comedia - Terentius [Lyon, 1493],  Const van Rhetorijke -  Matthijs van Castelein,  Contrasto di Carnesciale e la Queresima [Florence], De Honesta Voluptate et Valetudine [ 'Over eervol plezier en gezondheid', circa 1470 ] door Bartolomeo Platina [ echte naam Bartolomeo Sacchi ], het eerste gedrukte kookboek met grote rol voor vriend en chef Maestro Martino de' Rossi of Como,  De Imitatione Christi [ De navolging van Christus ] - Thomas a Kempis,  Dialogus creaturarem [ 1480 ]  -  Nicolas Pergamenus,  Exemplarische Novellen - Cervantes,  Facta et dicta memorabilia - Valerius Maximus,   Filocolo  - Giovanni Boccacio [Napels, 1478],  Geistliche Pilgerfahrt -  Felix Fabri [ 1422 ] , Getijdenboek Rouaan - ? ,  Gutenberg-bijbel [ 1455 ]. Uitgegeven in een oplage van 180 exemplaren - zie British Library -, Hypnerotomachia Poliphili - Leon Battista Alberti. Wellicht het mooiste boek ooit gedrukt,  Kuchemaistrey [ Augsburg, 1507 ],  Les très riches heures du Duc de Berry - Gebroeders van Limburg,  Libro de Arte Coquinaria [ De Kunst van het Koken, ca. 1470 ] door Martino de Rossi ofwel Martino de Rubeis [ genaamd Martin van Como ] de belangrijkste de kok van de 15e eeuw. Dit boek wordt als een hoogtepunt gezien in de Italiaanse gastronomie en is de historische vastlegging van de overgang van de Middeleeuwse keuken naar de Renaissance keuken. Zie online-exemplaar,   Morte Darthur - Thomas Malory [1470],  Spiegel der Minne - Colijn van Rijssele,  Tirant lo Blanc - Joan Martorell. Catalaanse ridderroman,  Van der Mollenveste - Anthonis de Roovere,  Weltchronik - van Schedel,

Getijdenboek Rouaan 1475


begin pagina  Beeldende kunst

Jean Fouquet,  Hugo van der Goes,  Pierro della Francesca,  Hans Memling,  Pedro Berruguete,  schilder Andrea Mantegna [o.a. het schilderij 'Afdaling naar het voorgeborchte' waarop Christus de zielen bevrijdt van rechtschapen doden die zijn afgedaald naar het voorgeborchte van de hel],  Sandro Botticelli,  Donato Bramante,  Giovanni Bellini,  Hieronymus Bosch,  Leonardo da Vinci,

Jan van Eyck schildert voor de Sint Baafskathedraal in Gent het veelluik 'Het Lam Gods'


begin pagina  Muziek

Voor de muziek begint de renaissance rond 1450 en deze periode duurt tot ongeveer 1600

Guillaume Dufay (1400 - 1474)
Johannes Ockeghem (1425 - 1495)
Josquin Desprez (1445 - 1521)
Adriaan Willaert (1485 - 1562)

In bewerking. As all forms of art, including music, the renaissance marked the rebirth of humanism, and a revival in cultural achievements for their own sake. Musical innovations were quickly disseminated, primarily facilitated by the advent of music printing, and thus the development of music theory and practice was likewise propelled forward. This period covers the last half of the 15th century, and 16th century, inclusive. With the renaissance, more complicated and broader harmonic and contrapuntal structures emerge. Though the musical forms employed are still largely liturgical, the late Renaissance does see a great increase in sophistication for instrumental composition, as well as the emergence of secular madrigals, dramatic works and the first operas.

Many of these changes were pioneered with the music of Franco-Flemish composers including Johannes Ockeghem, Guillaume Dufay and Josquin des Prez. The period culminated in the music of Giovanni Palestrina, Claudio Monteverdi, William Byrd, Roland de Lassus, and many others, as the musical styles spread throughout Europe.

Schilderkunst

Jacopo della Quircia [1374-1438],  Fra Angelico [1387-1445],  Jan van Eyck [1390-1441],  Rogier van der Weyden [1399-1464],

Giovanne Bellini [ ca. 1430-1516 ]   -   Madonnaschilderijen

Links / Verwijzingen

  Azincourt et la vie quotidienne en 1415
Christophe Gilliot , Arnaud Pattin , Georges Bernage , Gilles Bongrain , Collectif
23/08/2007; Editeur Heimdal; ISBN 978-2-84048-240-6; EAN 9782840482406; 80 pagina's.
  Coquinaria
Op deze website publiceert Christianne Muusers edities van de drie overgeleverde Middelnederlandse handgeschreven kookboeken, met vertalingen in modern Nederlands en Engels (een project in wording), en tweemaandelijks een historisch recept en een modern recept met uitgebreid commentaar.
Muusers is gespecialiseerd in Middelnederlandse kookteksten, en vervolgens haar terrein uitgebreid tot Europese middeleeuwse kookteksten
  Fine Medieval Books, Antiquariaat
  Nicolosia - Giovanni Bellini en zijn venetiaanse model door Joost Divendal
meulenhoff; 2004
  Synopsis L. Lefaivre's Leon Battista Alberti's Hypnerotomachia Poliphili
  Wereld in woorden   -   Frits van Oostrom
Geschiedenis van van de nederlandse literatuur 1300-1400.
De rampzalige veertiende eeuw was - mede door de opkomst van steden en toename handel - een eeuw van litearire vernieuwing. Frits van Oostrom schreef een grootse literatuurgeschiedenis (recensie Elsbeth Etty in nrc 8 februari 2013).
Uitgeverij Bert Bakker; 651 blz. Zie Wereld-in-woorden.nl.
  Het aanzien van een millennium - W. Velema
Kroniek van historische gebeurtenissen van de Lage landen 1000-2000
  Kookhistorie.nl 
Recepten uit Nederlandstalige keukenrecepten van 1500 tot 1800
  Scryption, Tilburg - museum
  Ludovico Richieri [ 1469 - 1525 ]
Italiaan die als eerste een verband legde tussen linkshandigheid en sinus inversus, het verschijnsel waarbij de ingewanden in de romp spiegebeeldig zijn aangelegd.
.

1300 < > 1500
 

illustratie - blauwe lijn

disclaimer
 

(C) 1998-2013 0818 -  Studio 15