|
Dadaisme - 1916 - ± 1960 ]
Stroming in de kunst
Dada ontstond in 1916 te Zürich. Deze anti-stroming,
eerder een mentaliteit dan een stijl, richtte zich allereerst tegen oorlog en misère. Later werden alle vormen van het leven, de cultuur en de kunst op provocatieve wijze onder handen genomen. Men probeerde de zin
in de onzin voelbaar te maken. Het Surrealisme vond in het Dadaïsme haar oorsprong en Dada had ook een enorme invloed op de moderne kunst.
Boeken
 7 Dadamanifesten - Jan H. Mysjkin
Beginselverklaringen van het dadaïsme, de invloedrijke artistieke stroming in de jaren twintig en dertig, door
een van de grondleggers (1896-1963). Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog hadden de jonge kunstenaars het wel zo'n beetje door: meedoen aan de maatschappij leidt tot chaos en oorlog. In het eerste
dadaïstische manifest van Tristan Tzara beweert hij 'absoluut tegen de toekomst' te zijn. In dat licht bezien is
het dadaïstisch gedachtegoed als de punkkleding die nu als haute couture verkocht wordt, dada overleeft al zeventig jaar het eigen negativisme dat Tzara in zeven manifesten verwoordde. Vanuit weerzin tegen het
gemeenschapsdenken is het grillige erfgoed van Dada (de term is van 1916) nogal imperatief, om niet te zeggen autoritair. Nu heeft een dergelijke toon een andere betekenis dan in een tijd dat kunstenaars
maatschappelijk gezien afhankelijker waren van hun omgeving. Subsidies bestonden niet, dus ook geen
politiek correct instrumentarium. Vertaler Jan H. Mysjkin is in zijn nawoord en in zijn 'aantekeningen' bij deze manifesten kort maar verhelderend.
 En avant dada - Jan H. Mysjkin
Jan H. Mysjkin gaat onverschrokken verder met het vertalen en interpreteren van de oerteksten van en over Dada. In zijn nawoord bij 'En Avant Dada' beschrijft hij hoe Hugo Ball en Richard Huelsenbeck al op 12 februari
1915 een protodadaistische 'Herdenkingsplechtigheid voor gevallen schrijvers' organiseerden. Deze
manifestatie wekte 'meer beroering dan ontroering'. Dat is dus een jaar voordat Ball en anderen in Zurich tot
de officiele oprichting van Dada overgingen. Deze tekst van Huelsenbeck uit 1920 over het ontstaan van Dada
is informatief en rauw. Hij weerspreekt dat, zoals de traditie wil, Tristan Tzara de naam 'Dada' verzon en
geeft ook een morele dimensie aan de experimentele beweging: hij en zijn bentgenoten hadden geen zin er met een boek van Goethe op uit te trekken om vervolgens Fransen en Russen aan het bajonet te rijgen. Een
ook opgenomen 'trialoog tussen menselijke wezens' zorgt passend voor de ultieme verwarring.
 Jezus Christus Quibus - Francis Picabia/Jan H. Mysjkin
Francis Picabia (1879-1953) was een wonderboy. Hij publiceerde vanaf het derde nummer in het befaamde
avant-gardetijdschrift 'Dada', had zijn eigen tijdschrift '391', maar werkte vanaf 1913 in New York al samen
met Marcel Duchamp en Man Ray aan wat wel genoemd wordt een oeuvre van 'dada avant la lettre'. Hij
exposeerde op vijftienjarige leeftijd in de Salon des artistes Français en vond het later in zijn leven geen enkel
probleem om kitscherige portretten te schilderen. Jan H. Mysjkin vertaalde het in 1920 verschenen 'Jésus
-Christ Rastaquouère' en voorzag het van een kort nawoord. Het is niet makkelijk 'Jezus Christus Quibus' te
karakteriseren, Picabia bediende zich van klankdichten, programmatische referenties en aforistisch geformuleerde filosofieën. Hij streefde in zijn schilder- en schrijfkunst een verandering van 'de
verstandstoestanden' na. De vorm moest zich daarbij aanpassen. Zijn motto's: 'De schaamte gaat schuil
achter ons geslacht' is als een inhoudelijke voorafspiegeling van het existentialisme van Jean-Paul Sartre te interpreteren. Het boekje is vooral aardig voor geïnteresseerden in de geschiedenis van het dadaïsme.
Links
Com 54 Image Library [Universiteit van Zuid-Californië] - veel, héél veel plaatjes
Met een titel-index, medium waarop vastgelegd, stijl, welke school, genre, onderwerp en tijdlijn. Niet speciaal Dada, maar wel veel bruikbare plaatjes en links
College Hageveld - mediatheeklessen culturele kunstzinnige vorming - Dada [ *** ]
Dadart - A la recherche du Mouvement Dada - comprendre le dadaïsme
Dallas Museum of Arts
De Papagaaienbuurt - site met info over Theo van Doesburg
De Poubelles van Arman - op homepage van Jan Ensink
Hans Arp
Het Kunsthuis - onderdeel site CSG Comenius door Mirka, Sannie en Daan
Kunstbus
Le Dadaisme [frans]
Aandacht voor o.a. Franz Jung, Gerhard Hausmann, Kurt Schwitters, Georges Grosz, Raoul Hausmann,
Hugo Ball, Richard Huelsenbeck, Marcel Janco, Tristan Tzara, Ludwig Rubiner, Hanns Richter, Philippe Soupault, André Breton, John Heartfield, Laszlo Moholy Magy, Geoges Ribemont Dessaignes, Francis Picabia,
Hans Arp, Blaise Cendrars, Walter Gropius, Die Brücke, het Expressionnisme en het Surréalisme
Museum Boijmans van Beuningen
The Daily Bleed's Ultimate Worksheet for Max Ernst
A "selective listing" of Max Ernst resources, from Wild Bill Koehnline, who amassed this 13 page collection of materials & most of the information on the Saint Max Ernst Page as well!
|
