geschiedenis - terugblik - logo
link naar site map van terugblik
illustratie - blauwe lijn

index

vóór Christus

0 - 1900

1900 - 1909

1910 - 1919

1920 - 1929

1930 - 1939

1940 - 1949

1950 - 1959

1960 - 1969

1970 - 1979

1980 - 1989

1990 - 1999

2000 - 2009

2010 - 2019

tijdlijn

boeken

film

reizen

links

op zoek naar je oude school?

begin bij
klasgenoten

Het feest van Sint Maarten


herkomst Sint-Maarten, kleurplaten Sint-Maarten, liedjes m.b.t. Sint Maarten, boeken over Sint-Maarten, lampionnen, culinair / koken, patroonheilige

links


Sint-Maarten, ook wel Martinus van Tours [ geboren in 316 en gestorven op 11 november 397), was bisschop van Tours en een belangrijke grondlegger van het katholieke christendom in Gallië.

Hij is in een aantal streken van Nederland [ zoals Groningen, de Zaanstreek, Almere ], Vlaanderen [ de Westhoek en de Denderstreek ] en Duitsland [ Rheinland-Pfalz en Saarland ] bekend als Sint Maarten. Zijn naamdag wordt er nog steeds gevierd.

De herkomst van het Sint Maarten-feest

Sint Maarten is gebaseerd op een legende. Maarten werd geboren in het jaar 316 in het huidige Hongarije. Ging in dienst bij de Romeinen en klom op tot officier.
Hij werd door de keizer tot ridder geslagen. Op een zeer koude dag in de winter zag Maarten een arme man zonder jas de sneeuw zitten. Hij stapte van zijn paard af en sneed met zijn zwaard zijn eigen mantel doormidden en gaf de arme man een helft tegen de kou.

In 480 werd Sint Maarten officieel ingesteld als de advent, het begin van het kerkelijke jaar en de periode die de komst van Jezus inluidt.

Sint-Maarten wordt gevierd op 11 november, midden in de herfst. De bomen zijn kaal en het is vroeg donker. Het feest is een echt 'lichtfeest' voor kinderen. De traditie is dat kinderen zelf een lantaarntje (lampion) maken van papier, karton, een uitgeholde suikerbiet of pompoen met een kaarsje erin. Hiermee gaan ze 's avonds als het donker is in optocht langs de huizen. Aan de deur zingen ze een aantal liedjes. In ruil hiervoor krijgen ze een kleine attentie, net zoals Sint Maarten die de helft van zijn mantel aan de arme man gaf. Tegenwoordig bestaat de tractaties uit wat snoep, een manderijn of bijvoorbeeld een stuiver.

Soms wordt er voor de volwassenen ook een Sint-Maartensvuur ontstoken, te vergelijken met een paasvuur.
Het vuur, teken van licht, warmte en geborgenheid, verjoeg de boze geesten, weerde besmettelijke ziekten af en bevorderde de vruchtbaarheid. Dit tweede ritueel [ naat de lampionnenoptocht ] komt vooral voor in Belgisch Limburg en het aangrenzende Duitse Rijnland.

In Duitsland maakte men vroeger op dag van Sint Martin een staf van berkenhout, omwonden met twijgen van de eik en de jeneverbes. Deze staf werd de hele winter bewaard. In het voorjaar gebruikte men het om vee aan te raken als het weer naar de weiden werd gebracht.

Er zijn banden met het feest van Sint Hubertus [ patroonheilige van de jacht ] op 3 november, Allerheiligen en Allerzielen.


Kleurplaten Sint Maarten

Blauw vierkkantje - illu Pinkelotje 

Liedjes over Sint Maarten

Sint Maarten, Sint-Maarten
We zingen langs de deuren een lied
Doe open, anders hoor je het niet.
Leg alstublieft wat lekkers klaar,
Dank u wel, mevrouw,
tot volgend jaar!
                        klik voor meer liedjes

Lampionnen

Blauw vierkkantje - illu Juf Ilona´s Sinter Merte  -  diverse voorbeelden met gebruiksaanwijzing
Paddenstoel [ karton, vliegerpapier, ijzerdraad ], auto [ karton en vliegerpapier ], clown [ karton en vliegerppapier ], spin [ bodem plastic fles ], zonlampion, geweven lampion [ kippengaas ].
Blauw vierkkantje - illu Juf Janneke
Blauw vierkkantje - illu Juf2juf.info 
Pikachu lampion, Chinese lampion, Eierdozen lampion, Papiermaché lampion, Bladeren lampion, Kampvuur lampion, Tekening lampion, Flat[gebouw] lampion.
Blauw vierkkantje - illu Ontdekplek  -  Japanse lampion
Blauw vierkkantje - illu Knutselidee  -  Lampion uit Melkpak
Blauw vierkkantje - illu Koninklijke Vereeniging voor Volksvermaken te Groningen
In de stad Groningen maken ze wel heel bijzondere lampionnen : van voederbieten. De voederbieten worden gratis uitgedeeld + folder met instructies hoe er een lampion van te maken. Tevens wedstrijd wie de mooiste lampion kan maken.
Blauw vierkkantje - illu Leuk voor kids - knutsel zelf een lampion van eierdoos of plastic fles

Blauw vierkkantje - illu Lampions aangeboden op Marktplaats

Blauw vierkkantje - illu Of als je een beetje duits kunt lezen: Laternen, maar ook als je het duits niet machtige bent, zijn de voorbeelden goed te begrijpen. Diverse voorbeelden over hoe je een lampion kunt maken [ b.v. van een papieren draagtas ], welke motieveb je kunt gebruiken en wat de kleuren beteken. Bijna alles is te printen.
Blauw vierkkantje - illu Zzzebra  -  Kunsterbunte transparent Laterne
Du brauchst: Schere, Schulkleber, Laternenbügel, Kerzenhalter, große Käseschachtel, Transparentpapier.


Culinair / lekker eten

Het Sint Maartensmaal ging vooraf aan het vasten in de advent [ de tijd voor Kerstmis ], waarbij de tafel feestelijk werd gedekt en men zich tegoed deed aan o.a. ganzengebraad en Sint Maartenshorens.

Blauw vierkkantje - illu Gans  -  Sint Maartensganzen
Sint Maarten wordt vaak met een gans afgebeeld. Dit vanwege een legende: Martinus zous zich in een ganzenhok verstopt hebben op het moment dat hij gevraagd werd om bisschop te worden. Toen men hem zocht, verraadde het lawaai van oplettende ganzen de plaats waar hij zich verborgen hield.
In vroeger tijden vierde men in huisgezinnen het feest van Sint Maarten met een groots feestmaal en het geven van geschenken aan elkaar. Die geschenken bestonden vooral uit ganzen: Sint Maartensganzen.
Zie Gänsebraten / Gänseküche [ o.a. Maartensgans gevuld met kastanjes, Maartensgans gevuld met appels, aardappels en paddestoelen ].
Blauw vierkkantje - illu Pompoencake
Recepten pompoencake : zie Kookjij.nl, Dick's Digitale Kookboek, Debby's Keukengeheimen [ Surinaamse pompoencake ], Receptjes.be, Voor Oma [ Halloweenrecepten ].  
Blauw vierkkantje - illu Pompoensoep  -  maaltijdsoep
Pompoensoep is een flinke maaltijdsoep, gemaakt van pompoen en naar keuze andere groenten.
Recepten pompoensoep : zie Allerhande van Albert Heijn, Marina's Recepten, Trendystyle [ zuppa halloween ], Tapas recepten, Wikibooks
Blauw vierkkantje - illu  Schuddekorfsdag
Iin sommige streken van Nederland bestond de gewoonte om aan de vooravond van Sint Maartensdag broodkorven leeg te schudden voor de bedelaars. Op die avond gingen de kinderen ook rond om kastanjes, noten en appels op te halen. Deze werden vervolgens boven het Sint Maartensvuur geroosterd en wild door elkaar geschud, terwijl de jeugd eromheen danste en liedjes zong. Sinds de dertiende eeuw heet de vooravond van het Sint Maartensfeest dan ook 'Schuddekorfsdag'.
Blauw vierkkantje - illu  Sint Maartenshorens
Gebak in de vorm van een hoefijzer [ oorspronkelijk waren dit drinkbekers – horens van wilde dieren – van de Germanen ].
 .

Zie Pinkelotje
Zie Heiliger Mann - Rezepten - weliswaar in het duits en een beetje uitgebreider dan bij ons in Nederland, maar het ziet er allemaal zo lekker uit.....

Blauw vierkkantje - illu Das Original Bayerische Gänse- und Enten-Kochbuch - door Tina Binder, Egon M. Binder
Ganzenkookboek / Eendenkookboek
Gebonden uitgave; 70 pagina's; Uitgeverij: Südost Verlag [ januari 2000 ]; Taal : Duits; ISBN: 3896820389

Patroonheilige

Sint Maarten is Patroon van : Soldaten, cavaleristen, militairen, ruiters, hoefsmeden, wapensmeden, leerlooiers, wevers, armen, bedelaars, molenaars, gordelmakers, hoteliers, kleermakers, handschoenmakers, hoedenmakers, reizigers, gevangenen, wijnboeren, borstelmakers, omroepers, geheelonthouders, herders, waarden.
Sint Maarten kun je aanroepen tegen : Belroos, uitslag, slangenbeten.
Sitn Maarten kan helpen bij een goede oogs'.

Boeken over Sint Maarten

Blauw vierkkantje - illu  Het leven van Sint-Maarten - S. Severus 
In deze levensbeschrijving van Martinus zijn drie delen te onderscheiden. Eerst geeft de vertaler achtergrondinformatie over de tijd van de heilige, diens vrienden en de structuur van het volgende levensverhaal. Daarna schetst de biograaf de voornaamste belevenissen uit het leven van Sint Maarten. Eerst soldaat van de keizer, de ommekeer, meer ascetisch, dan bisschop. Uitvoerig weidt hij uit over de deugden en verdiensten maar vooral over zijn wonderen en goede daden (denk aan de manteldeling!). Dan sluit Severus af met een beeld van leermeester en herder. Deze auteur, een advocaat, heeft een levendige, rijke stijl met veel invoeling. Hij toont een klassieke achtergrond en maakt gebruik van het literaire genre. Verdere informatie geeft hij in drie brieven. In het derde deel stelt een Vlaamse leraar aan Martinus vele indringende vragen. Steeds ligt in deze tekst een vergelijking van de roerige vierde eeuw met ons hedendaagse, soms verwarde tijdsbeeld. Deze biografie is voor iedereen toegankelijk en leesbaar. Met kaartje en aantekeningen. Verzorgde uitgave.
102 pagina's | Uitgeverij Terra - Lannoo | december 1997; ISBN 902093225X.
Blauw vierkkantje - illu  Leven met het jaar
Dit boek is gevuld met liedjes, verhalen, spelletjes voor binnenhuis en buiten, knutselideetjes met materialen uit de natuur, maar ook met papier, recepten voor kleine gerechtjes of ideetjes om te bakken of om drankjes samen te stellen. Dit alles staat in het licht van de feesten van het jaar, maar ook van de seizoenen en soms hebben ze betrekking op maanden in het jaar. Alle leden van het gezin, jong en oud, kunnen in dit boek iets vinden om te doen, te lezen of te zingen. Bovendien geeft de inhoud van dit boek de mensen gelegenheid om feesten als Carnaval, Pasen, St. Nicolaas en Kerstmis werkelijk inhoud te geven en te vullen met meer dan alleen voedsel. Daarnaast wordt er ook aan minder bekende feesten aandacht geschonken, zoals onder andere het Michaelsfeest, het Sint Maartenfeest, Sint Luciafeest en Sint Jansfeest. Hierdoor kan men weer toegang vinden tot de oude volkscultuur. De illustraties zijn zwart-wit afgedrukte aquarelletjes. Duidelijke werkschetsjes begeleiden de werkbeschrijvingen van de knutselwerkjes. De liedjes zijn aangevuld met notenschrift. Dit dikke boek voor diverse leeftijdsgroepen vanaf ca. 11 jaar heeft overwegend een goed leesbare druk.
Hardcover; Christiane Kutik, Ineke Verschuren; ISBN-13: 9789062383665; Christofoor; 1989
Blauw vierkkantje - illu  Lichtjes, slingers & verhalen
Praktijkboek voor vieringen in de basisschool.
Lichtjes, Slingers en Verhalen biedt tientallen concreet uitgewerkte, originele vieringen voor in de klas, voor de hele school of voor andere groepen kinderen.
Door Marita Nijenhuis en Nan Sikkel
2001; Uitgegeven door Kwintessens NZV Uitgevers, Postbus 1492, 3800 BL Amersfoort, ISBN 9069862344

 Laternen, Lieder und ein halber Mantel. Mit Kindern St. Martin erleben - Michael Jahnke
Broschiert: 48 Seiten; Verlag: Aussaat (Oktober 2004); Taal: Duits; ISBN: 3761553439
 Sankt Martinslieder. Blockflöte, Gitarre (Musiknoten)
Door Magolt Hans (Komponist), Marianne (Komponist)
Musiknoten: 24 Seiten; Verlag: MDS (1998); Taal: Duits; ISBN: 3795754097.
 Die Ansingelieder zu den Kalenderfesten - Heinrich Siuts (Göttingen 1968).
ISBN: 3509003101.
 'Das Martinsbrauchtum in Bielefeld und Umgebung im Wandel der Zeiten - G. Angermann
Rheinisch-westfälische Zeitschrift für Volkskunde 4 (1957) 231-256.
 

Links / verwijzingen naar Sint Maarten

Blauw vierkkantje - illu Foekepot
Naast lampions, uitgeholde rapen, knollen en kalebassen, gebruikten de langs de deur trekkende kinderen een foekepot of rommelpot. Dat is een pot waarover een varkensblaas is gespannen met daarin een rietje dat een brommend geluid maakt als eraan wordt getrokken.
Blauw vierkkantje - illu Koninklijke Bibliotheek  -  Dossier Sint Maarten
Boektitels over de heilige, Boektitels over het feest Sint Maarten, Boektitels diversen over Sint Maarten
Blauw vierkkantje - illu Martinus van Tours  -  Wikipedia
Het Sint-Maartensfeest is oorspronkelijk een Germaans feest ter ere van Wodan. Men bracht dankoffers en brandde reinigende vuren om de vruchtbaarheid van het land en vee te bevorderen. Later werd het vooral een kinderfeest, kinderen trokken met lampions of uitgeholde rapen, knollen en kalebassen met een kaarsje langs de deur voor snoep en fruit. Ook gebruikten ze een foekepot of rommelpot, dat is een pot waarover een varkensblaas is gespannen, daarin zit een rietje dat een brommend geluid maakt als eraan wordt getrokken. In onder andere de Zaanstreek en Almere gaan kinderen op 11 november nog steeds met zelfgemaakte lampions langs de deuren om te zingen, waarvoor ze snoep krijgen. Op andere plaatsen wordt een Sint-Maartensvuur gebrand. Sint-Maarten was vroeger de datum waarop geslacht werd en het vee op stal ging.
Blauw vierkkantje - illu Pompoen online bestellen  -  Kwekerij Elshout in Bruinisse 
Ook voor pompoenzaden.
Blauw vierkkantje - illu Sint Maarten  -  Meertens Instituut
Uitleg over Sint Maarten, beschrijving Martinus, verklaringen, Sint-Maartenlopen in de 20ste eeuw, literatuur [ Sint-Maarten in Nederland, Sint Maarten in omringende landen ], Sint-Maartenslied, Sintmaartenszingen [ Verspreidingskaarten, Liedjes (met geluid) en teksten [ Sinte Sinte Maarten / Sint Maarten/ (staarten), Hier woont een rijke man, Elf november is de dag, Sinte Maarten mik-mak, Sinte Maarten had een koe, Als er niks gegeven wordt... (scheldliedjes) en Hier woont een kikkerbil ]
Meertens Instituut is het onderzoeksinsituut van het Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)

Blauw vierkkantje - illu Sint-Maartensvuren in Overpelt, België  -  Gemeente Overpelt 
Naast de lampionnenoptocht voor kinderen, zijn er de Sint Maartensvuren voor volwassenen [ te vergelijken met Paasvuren ]. Gemeente loopt er niet mee te koop. Een paar jaar geleden heeft men geprobeerd om er een 'Sint Maarten Spektakel' van te maken.
Het vuur, teken van licht, warmte en geborgenheid, verjoeg de boze geesten, weerde besmettelijke ziekten af en bevorderde de vruchtbaarheid.
Blauw vierkkantje - illu Sint Maartensvuren in Sint Truiden, België  -  Stadt Sint-Truiden
Door ervaringen verstandig geworden is het spelen met vuur al in de vroegste tijden beteugeld: 'nijemant (mag ) vuerpijpen in der locht of lanxst der erden schieten; de straf is deze keer een bedevaart naar Rutsemedouwe, Rocamadour in Frankrijk (1575)'. Eén enkele uitzondering wordt gemaakt voor het traditionele Sint-Maartensvuur. Het stoken van vuur op straat is verder verboden.
Blauw vierkkantje - illu Sint-Martinusviering in Genk  -  zie de Stad Genk
Folkloristisch en traditierijk feest in Genk. Het hoogtepunt is een heuse Sint-Martinusstoet die bij het invallen van de duisternis door de straten trekt. De Sint-Martinusstoet vertrek om 18 uur in de Nieuwstraat.

Blauw vierkkantje - illu Martinsfest [ Rhijnland-Paltz en in het Saarland ]
Zie b.v. Martinsfest im Soldiner Kiez [ Lampionumzug zum Martinsfest ], 
Blauw vierkkantje - illu Martin von Tours  -  Sankt Martin, Heiliger Martin von Tours [ ***** ]
Geschichte / Geschiedenis, Legenden, Lexicon, Laternen / Lampions, Lieder / Liedjes, Rezepte / Recepten, Galerie, Literatuur, Kirchen / Kerken in het aartsbisdom van Keulen [ met Sint Maarten als patroonheilige ].
Blauw vierkkantje - illu Religiöses Brauchtum - Religieuze gebruiken in zomer, winter, herfst en lente
Hier finden Sie Beiträge zum Religiösen Brauchtum, die im Pressedienst des Erzbistums Köln veröffentlicht werden. Eine erweiterte Sammlung und Erläuterungen finden Sie unter www.festjahr.de und www.heilige.de.
Blauw vierkkantje - illu Die Schönsten Seiten für Sankt Martin
Allgemeine Seiten, Geschichte, Bräuche, Martinsrezepte, Martinslaternen, Martinsgeschichten, Martinslieder
Blauw vierkkantje - illu Sint Martinus van Tours  -  gemaakt door ene Demus

======

Slachtmaand, Sint-Maarten, St. Maarten, Suntermeerten, derde oogstfeest [ op dit keerpunt, dat niet tot de zomer, noch tot de winter behoorde, regeerde de chaos. Dit manifesteerde zich in de legende van de Wilde Heer, die met zijn bende met veel gekletter op zijn paard door de lucht vloog en soms neerstreek op een akker om alles overhoop te halen. Het volgende seizoen bleek de betreffende plek dan bijzonder vruchtbaar te zijn of er waren gaven achtergelaten. In de Germaanse gebieden heette hij Wodan ], christelijke variant 'Wilde Heer',

 

illustratie - blauwe lijn

disclaimer
 

(C) 1998-2010-1101 - Studio 15