geschiedenis - terugblik - logo
link naar site map van terugblik
illustratie - blauwe lijn

1950 - 1951 - 1952 - 1953 - 1954 - 1955 - 1956 - 1957 - 1958 - 1959

index

vóór Christus

0  - 1900

1900 - 1909

1910 - 1919

1920 - 1929

1930 - 1939

1940 - 1949

1950 - 1959

1960 - 1969

1970 - 1979

1980 - 1989

1990 - 1999

2000 - 2009

2010 - 2019

tijdlijn

boeken

film

reizen

links

op zoek naar je oude school?

begin bij
klasgenoten

Vijftiger jaren

Economisch gezien waren de jaren 50 bijzonder jaren. Sterk groeiende werkgelegenheid en hoge toekomstverwachtingen. De welvaart neemt zienderogen toe.

Drees beheerst de politiek in de jaren 50
Nederlandse vrijwilligers naar Korea
Bescherming Bevolking [BB]

Tijdperk van oceaanstomers en oceaanreuzen zoals de Queen Mary, de Queen Elisabeth, de Ile de France en de United Sates. Voor Nederland de schepen 'De Oranje', de Nieuw Amsterdam en de Willem Ruys.

Sartre / existentialisme. Het filofisch stelsel volgens hetwelk de mens vrij is in zijn keuze en zelf de verantwoordelijkheid voor zijn bestaan (existentie) heeft.

UNOX introduceert Smac [doet het uiteindelijk goed op de camping], een waardige tegenhanger van Spam.

Ranja met een rietje - reclameposterRanja met een rietje

Aardstralenkasjes/kanker komt in de belangstelling te staan.

Eind vijftig/eerste helft zestiger jaren. Haar van de meisjes in een suikerspin (opgestoken en in model gebracht met suikerwater - later wellicht hairspray).

Zachte ruigleren schoenen, verbazend nauwe broekspijpen, geraffineerde openstaande boorden die zorgvuldig geknoopte sjaaltjes zichbaar laten. Het gaat naar het Leidseplein en treft op 'de stoep van Reijnders' jongens en meisjes aan die er niet in mogen omdat ze geen geld hebben; zij existeren buiten. Binnen zit de rijpere jeugd en 'een twintigjarige jazzfan met kunstzinnige aspiraties' verklaart: "Wij vervelen ons. In Reijnders kunnen we dat tenminste samen doen."

Een jongeman van 22 met een 'blauw ribfluwelen broek, dun blond baartje, donkere zonnebril' zegt dat hij zich zo kleed om anders te zijn dan de massa'. Sartre las hij nooit, maar hij hangt het existentialisme aan.: "Het vrije Doen wat je zelf wilt. Dat is fijn. De clochards in Parijs eten wanneer zij zin hebben en ze gaan slapen als zij dat fijn vinden".

Parijs! Na de oorlog trekt de stad als een magneet. Voor de meeste Hollanders als het oord van oh-la-la en Folies Bergere, maar voor een jonge voorhoede als het eldorado van 'vrije expressie' in de kunst. Je beleeft er als het ware de bevrijding opnieuw.



De jongeren beginnen - eerst in Amsterdam en later in de provinciesteden - de levensstijl te imiteren die geassocieerd wordt met Saint Germain des Prés.

Zwart als modetint past bij hun vertoon van onverschilligheid en het sombere wereldbeeld dat ze huldigen: in de wereld van de atoombom kun je maar het beste in het heden leven en er voor jezelf het beste van maken. Het is zinloos diploma's te halen en carriere te maken. "In kroegen zitten en langs de straten slenteren kan in zekere zin ook werken zijn," zeggen ze, al zitten de meesten overdag op het gymnasium: 'pseudeo-boheme'. Ze treffen elkaar in café's (Reijnders, De Groene Kalabas, de Lijmkit) en luisteren naar chansons van Juliette Gréco od cool jazz. Ze drinken wijn en op 'fuiven' storten ze alle drankflessen leeg in een emmer waarna ze er een asperientje in gooien. Sommigen roken al 'mayuana'.

Gaulloises, de monty-coat alias 'houtje-touwtje-jas', pijptabak en poëzie, speciaal van Rodenko.

Levenswijze onderscheidt zich scherp van de wereld van volwassenen, die er met een mengeling van bezorgdheid en afschuw op reageren. Ouders pijnigen zich het hoofd: wat deden zij toch verkeerd? In een enquete blijkt de jeugd 'verontwaardigd at hen de mogelijkheid ontbreekt om gelukkig te leven in een ideale wereld zonder angst'. De volwassenen geven toe: er zijn teveel 'gebroken' gezinnen, te weinig 'vaste oriëntatiepunten' voor jongeren en men liet de jeugdbeweging verpieteren.

Terwijl de jonge existentialisten onder visnetten en druipkaarsen nog quasi-diepzinnige gesprekken voeren over de vrijheid van de clochard, worden ze overstemd door straatrumoer uit de VS: rock 'n roll.

Komen de 'pleiners' van het Leidseplein in het algemeen uit gegoede gezinnen, de 'dijkers' van de Nieuwendijk die Bill Haley en Elvis Presley navolgen zijn arbeiderskinderen. Hub hartstocht voor de nieuwe muziek is ongecompliceerde lol en ademt niet de zwartgalligheid die de passie van meer intellectuele jongeren zo dikwijls kleurt.

Sartre en Camus worden verdrongen door de 'beatniks', in welke term het Russische ruimtevaartuig spoetnik verwerkt is: 1957. Weer poëzie, nu van Alan Ginsberg, weer een veelbesporken, maar ongelezen boek, nu van Kack Kerouac: On the road, waarvan de boodschap in het boven aangehaalde tijdsbeeld zo wordt samengevat: "Voort, voort, alsmaar onderweg om in hemelsnaam niet te verburgerlijken.

Daarna wordt de fakkel overgenomen door Bob Dylan, die zich met The times they are a changing rechtstreeks tot de ouders richt: "Uw zoons en dochters staan buiten uw gezag, uw oude gewoontes sterven snel."

Beatniks!
Schrijver William S. Burrgoughs met zijn boek 'Naked Lunch', een bomaanslag op de literatuur. Werd verboden.

Midden jaren vijftig: getekende avonturen van de twee matrozen Oki en Doki door de Middelburgse onderwijzer Henri Arnoldus. Zie ook Pietje Puk [ 1958 ]

AVRO Landdag

O, was ik maar bij moeder thuis gebleven - Johnny Hoes,  De Postkoets - Selvera's, Twee reebruine ogen, Selvera's, Tiroler klokjes - Olga Lowina (Hoe vredig is nu het dal .... klinkt tussendoor jodelgeschal)
Zanger Bert Visser, accordeonist Johnny Holzhuizen (later John Woodhouse)
The Ramblers
Jokari tennisspel - illuShowboat met Tom Manders.

Lodaline. Synthetisch wasmiddel. Verving afwassop dat 'geslagen'werd met een zeepklopper (twee zeefhelften met een steelklem waarin een stukje zeep zat [ vaak Sunlight zeep ].
Soda en zachte zeep [ groengeel kaliumzeep ] werd voor het ruwe werk of inweken gebruikt.
Aluminium spullen mochten nooit met soda, omdat er dan putjes in kwamen.
VIM verving langzaam zand als schuurmiddel.

Shell ontwikkelde de Alkylbenzeensulfonaten en bracht het als Teepol op de markt. De Bredase firma Grada bracht het sterk verdund als Lodaline op de markt in glazen literflessen, waarvan ik me alleen nog het plastic speeltje herinner dat bovenin de fles dreef en waar ik wel eens ruzie met mijn broertje over maakte. Ik gebruikte het zelf ook voor bellen blazen, want het spul schuimde prima..

Communistenjacht in VS door Amerkaanse senator McCarthy. Zie Wikipedia

Rages [?}

Klepperen

Jokari (tennis met een bal aan elastiek) waait over uit Frankrijk [ hij is nog steeds te krijgen! Kijk bij Jokari of Quincy ]. Zie ook de site van xxxx

Metalen schoenblikje/stukje fietsbinnenband/twee houten wasknijpers die een stukje uitsteken/vastklemmen met een tweede knijper en zorgen dat de andere in de spaken steken. Met een touwtje naar het stuur om de knijpers tegen de spaken te laten ratelen.

Doosjes Miss Blanche-sigaretten met een geheim. Duim in sodawater en dan op het doosje drukken. Dan kleurde dit rood op .. geluk en betovering .
Merk Everest [zo zeldzaam zacht].

Het dragen van een sjaal:
Eigenlijk al begonnen aan het begin van de eeuw met balletdansers als Isadora Duncan en Nijinski [b.v. 'L'apres midi d'un Faune' - 'Ballets Russes] die sjaals gebruikten om er hun wervelende lichamen mee te accentueren. Daarnaast werden de kapsel van de vrouwen steeds compacter, zodat sjaals er op een natuurlijke wijze omheen kon worden geslagen. Bohemiens uit de twiniger jaren zorgden voor een verdere doorbraak. Chanel, Patou en Fath maakten de eerste gesigneerde zijden hoofddoeken. De hang naar avontuur bij geciviliseerde Amerikaanse mannen en iedereeen die daar op wilde lijken zorgden verder voor de verkoop van een 'cowboy essential', de neckerchief of sjaal die oorspronkelijk werd gebruikt om het zweer van het voorhoofd te wissen.
Filmstereen als Fred Astaire, Cary Grant, Grace Kelly, Audry Hepburn en Marilyn Monroe hebben veel bijgedragen tot het succes van de sjaal in de vijftiger jaren.

De Prijsbreker in Amsterdam

Celluloid
Van kettingbeschermer fiets afslopen en met zon/vergrootglas in de fik steken. Bijzondere geur.
Kon ook met de zwarte stuurcoating van de fiets van mijn oma, tante en moeder (voor zover die er nog niet vanaf gepulkt was).
Carbid
Engelenhaar
Zeepkist
Petticoats
Hoelahoep

Radio-programma's

  'Negen heit de klok': Ria Verda, Guus Jansen, Jan de Clerc (verbijstert Nederland door in 1955 aan een studie medicijnen te beginnen).
 ' In Holland staat een huis'/ Familie Doorsnee [VARA] met Lia Dorana [dochter], Kees Brusse [zoon], Sophie Stein [moeder} Cees laseur [vader], hetty Blok [huishoudster Jeanne].
  Bonte dinsdagavondtrein
  'Moeders wil is wet' van de KRO, een wekelijks zoekplatenprogramma voor de huisvrouw, samengesteld en gepresenteerd door Mia Smelt.
Familie Koosje van Tutte
  Vara-verslaggevers Arie Kleywegt en Jan de Troye.

Kristalonvanger / zelf radio's bouwen. Je had een condensator nodig, een 'kristal' en een koptelefoon. Een lange koperdraad langs het plafond diende als antenne en een draad naar de waterleiding was aarde. Je moest wel zelf de spoel winden van dun koperdraad om een wc-rolletje.
Met Sinterklaas vroeg je een Pionier bouwdoos van Philips, die niet met een kristal werkte, maar met een germaniumdiode.

TV-programma's

  Het lege graf [KRO]
  Voor altijd Pilatus [KRO]
  Wie wil er mijn marmotje zien? [NCRV, gepresenteerd door Tanka Koen]
  Zout der aarde [KRO]

Muziek:

Russ Conway met 'Sidesaddle' en 'Roulette'. Verder Party Pops, China en Snowcoach.
Vete tussen de sopraan Renata Tebaldi en de superdramatische sopraan Maria Callas. Ook tussen de aanhangers van de dames woedt verbeten strijd.

Jaap Ravelli - aardewerk hondje vijftiger jarenDivers

Nederlandse Stripgeschiedenis  -  comics

Jaap Ravelli [ 1914 -
Handgedraaid aardewerk, dierplatieken. Zie bijgaande foto van een aardewerk hondje, zwart-wit, midden vijftiger jaren.

Leads / sporen naar de jaren vijftig

  Het Jaren 50 Boek    -   Charles de Mooij, René Kok, Erik Somers
Het Jaren 50 Boek bevat een unieke selectie van 425 foto´s uit de periode 1950-1959. Voor sommigen een knusse tijd, waarin het leven nog overzichtelijk was; voor anderen een periode van verandering en modernisering.
Het boek blikt terug op Drees, de Watersnoodramp, De Koude Oorlog, grootscheepse woningbouw, maar ook de opkomst van de televisie. Het eerste 'Dafje', Dorus en de zedenbedervende rock-ën-roll. De veelal niet eerder gepubliceerde foto;s zijn afkomstig van het Nationaal Archief, het internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis en particuliere collecties.
Hardcover; 448 Pagina's; Uitgeverij Waanders; ISBN10: 9040090262; ISBN13: 9789040090264

  De schnabbeltoerr  -  H. van Gelder
... Elk bedrijf, iedere kruideniersorganisatie, elk legeronderdeel, iedere omroep en elke sport- of buurtvereniging organiseerde minstens één keer per jaar een feestavond, waar het publiek de sterren van radio, grammofoonplaat, en later de televisie, in levenden lijve kon bewonderen. Zo bestond de jaarlijkse avond uit voor duizenden Nederlanders uit een programma met een conferencier, een accordeonduo, een rolschaatsnummer, een goochelaar, een jongleur, een zanger of zangeres en liefst ook nog een kunstfluiter. Bijna twintig jaar lang, tot de klad erin kwam, reisden vele honderden artiesten naar alle uithoeken van het land, om steeds weer in onverwachte situaties te belanden ...
Paperback | 296 Pagina's | Nijgh & Van Ditmar | 1ste Druk | 2005; ISBN10: 9038827199 | ISBN13: 9789038827193
  De geillustreerde geschiedenis van de twintigste eeuw - A. Witsenburg/J.B. Kanon
De complete geschiedenis van de 20e eeuw' is een informatief en rijk geïllustreerd portret van de 20e eeuw . Alle belangrijke gebeurtenissen van 1900 tot 2000 passeren de revue in tekst en foto's: politieke incidenten , ontwikkelingen in wetenschap en technologie, kunst, literatuur en muziek, godsdienst en filosofie, verkenningstochten en ontdekkingsreizen, sport en veranderingen in de samenleving en het leven van alledag. Verder bevat het meer dan honderd beknopte biografieën van mannen en vrouwen wier leven en activiteiten de 20e eeuw mede hebben bepaald. De tekst is geïllustreerd met meer dan zevenhonderd schitterende en sprekende foto's.
  De zang van Renata Tebaldi [o.a. La Bohème, Madam Butterfly en Tosca] is te vinden bij de platenmaatschappij Decca
  De zang van Maria Callas [ o.a. Norma en Lucia di Lammermoor] is verschenen bij ??? ]
  Nozem Site  
informatie over de op Puchs en buikschuivers voortdenderende, opstandige jeugd van de jaren '50 en '60. Nozems, pleiners, dijkers en sjorsklanten, ze komen allemaal voorbij.
  Stadskind - Wim Willems
In Stadskind dwaalt journalist Wim Willems rond door het naoorlogse Den Haag waar hij opgroeide. Met een liefdevol oog observeert hij de gangen van een jochie in de besloten gemeenschap van de jaren vijftig. Persoonlijke verhalen over een opgroeiende jongen, vervlochten met de sociale geschiedenis van het naoorlogse bestaan, eerder gepubliceerd als serie 'Stadskind' in de Haagsche Courant. [zie ook Mijn stad], 
  The Scarf - Andrew Baseman. Uitgeverij Stewart Tabori & Chang.

  Potterie Ravelli, catalogus bij de expositie Museum het Princessehof - Leeuwarden, 1990
Door Marie-Rose Bogaers..
  Ravelli, Valkenburg - Zuid-Holland 1944-1977 (de geschiedenis van een potterie)
Door J.M. de Koning, Haarlem 1989.
  Vijftigers [ literaire beweging in België en Nederland ]
Tot de beweging van vijftig kunnen worden gerekend:
o   Poëzie: Lucebert, Hugo Claus, Gerrit Kouwenaar, Hans Andreus, Remco Campert ,Jan Elburg, Sybren Polet, Paul Rodenko, Bert Schierbeek, Simon Vinkenoog en Paul Snoek.
o   Proza : Hugo Claus, Sybren Polet, Louis Paul Boon en Remco Campert.

illustratie - blauwe lijn

disclaimer
 

(C) 1998-2012-0217  -  Studio 15