geschiedenis - terugblik - logo
link naar site map van terugblik
illustratie - blauwe lijn

index

vóór Christus

0  - 1900

1900 - 1909

1910 - 1919

1920 - 1929

1930 - 1939

1940 - 1949

1950 - 1959

1960 - 1969

1970 - 1979

1980 - 1989

1939 < > 1941

1940 - illu
De kroniek van onze eeuw - 1940 - 1949

Nederland in oorlog met Duitsland
Nederland capituleert voor de Duitsers na een bombardement op Rotterdam.
Piet Keijzer wint de Elfstedentocht, maar moet de zege  delen met Auke Adema, Dirk van der Duim en Sjouke Westra.
 

lijn a - illu
lijn b - illu

films uit 1940   boeken uit 1940   muziek uit 1940

1990 - 1999

2000 - 2009

2010 - 2019

tijdlijn

boeken

film

reizen

links

op zoek naar je oude school?

begin bij
klasgenoten

Op 10 mei vallen de Duitsers Nederland binnen.

Slag bij Den Haag
Slag bij Ypenburg
Omzwervingen van sergeant Loek van Dijk of hoe hij zijn vrouw ontmoette [ Haarlem - Den Haag - Ypenburg - Delft - Delfgauw - Rotterdam - Hillegom ]

Luchtoorlog boven Groot-Brittannië.
Begin van het Duitse West-offensief.
Winston Churchill wordt de nieuwe Engelse premier.

De Zwitserse protestantse predikant Roger Schutz richt de oecumenische kloostergemeenschap van Taizé op, bestaande uit celibataire broeders. Schuts zilde terug naar de onverdeelde kerk van vóór het protestantisme. Verzoening was een kernbegrip in zijn ideeën. Taizé is een gehucht in het departement Saone et Loire in de regio Bourgigne, niet ver van de befaamde benedictijnenabdij van Cluny. Zie ook 16 augustus 2005.

30 januari. Elfstedentocht: op voorstel van Cor Jongert was afgesproken om gezamenlijk over de eindstreep in Leeuwarden te gaan, een afspraak die de geschiedenis ingaat als 'Het Pact van Dokkum'. Piet ging op handslag akkoord, maar vlak voor de finish kan Auke Adema zich niet bedwingen en gaat er vandoor. Hij wordt echter op de streep alsnog door Piet geklopt.

16 maart. Selma Lagerlöf op 81-jarige leeftijd overleden. Zweeds schrijfster.
17 maart.
Het Nederlandse voetbalelftal wordt met 7-1 in Antwerpen door de Belgen vernederd.
31 maart. Abe Lenstra debuteert in het Nederlandse voetbalelftal.

9 april. Duitsland valt Denemarken en Noorwegen binnen.

13 mei. Koningin Wilhelmina wijkt samen met het Nederlandse kabinet uit naar Londen.

Willemsbrug - still Deutsche Wochenschau14 mei. Na het bombardement op Rotterdam lopen  Kolonel Pieter Wilhelmus Scharroo en geniekapitein Jan Dam Backer, voorafgegaan door een sergeant-majoor met een witte vlag, over de Willemsbrug naar het Noordereiland om de capitulatie te tekenen.
15 mei. Nederlandse strijdkrachten geven zich over, met uitzondering van die in Zeeland.
15 mei. Menno ter Braak [ schrijver ] pleegt zelfmoord door een combinatie van een slaapmiddel en een injectie.
16 mei. Jacques Goudstikker [ 1897 ] valt tijdens zijn vlucht naar Engeland op de SS Bodegraven in het ruim. Hij was een belangrijk Joods-Nederlands kunsthandelaar, tijdens het interbellum van de 20e eeuw.
16 mei. Middeneuropese Tijd en zomertijd worden ingevoerd ipv de tot dan toe gebruikelijke Amsterdamse Tijd [ klok gaat één uur en veertig minuten vooruit ].
19 mei. Seyss-Inquart, een Oostenrijkse nazi-leider, wordt tot Rijkscommissaris voor de bezette Nederlanden benoemd [ op 29 mei in den Haag geinstalleerd ].
30 mei. Het binnenvaartschip Rhenus 127 loopt op weg naar Duitsland [ aan boord ca. 1200 Belgische krijgsgevangenen ] op het Hollandsch Diep bij Willemstad op een mijn en zinkt. Ca. 200 personen verdrinken.

1 tot 2 juni. Britten trekken zich terug van vasteland. Evacuatie uit Duinkerken.
10 juni. Italië verklaart geallieerden de oorlog.
22 juni. Frankrijk komt wapenstilstand overeen met Duitsland. 
25 juni. Nederlandse onderzeeboot O 13 wordt officieel als vermist beschouwd [ niet teruggekomen van een patrouille op de Noordzee ].

affiche Nederlandse UnieJuli. Manifest aan het Nederlandse Volk van de Nederlandse Unie (gesticht door Jan E. de Quay, Louis Einthoven en Joahnnes Linthorst Homan).

10 juli. Begin van de Slag om Engeland. Duitse bombardementen op Engeland, waarbij strijd om controle van het luchtruim.
28 juli. Eerste uitzending Radio Oranje.

21 augustus. Overlijden Leon Trotski [ 1879 ], Russisch revolutionair, politicus en een van de belangrijkste gezichten van de Russische revolutie. Een geheim agent van Stalin, de Spaanse communist Ramón Mercader [ 1914 - 1978 ], sloeg hem op 20 augustus met een ijspriem het hoofd in.
31 augustus. Het eerste nummer van het illegale Vrij Nederland verschijnt.

7 november. Tacoma Narrows Bridge stort in. Iedereen kent waarschijnlijk het filmpje van de hangbrug die door trillingen, veroorzaakt door de wind, in elkaar stort. Zie Wikipedia.
9 november. Neville Chamberlain (71), Brits premier van 1937 tot 1940
23 november. Het eerste exemplaar van de illegale De Waarheid verschijnt.

Barre winter!

7 december. Begin Blitz op Londen, waarbij de Duitsers in een paar weken een derde deel van Londen weten te vernielen, vooral de wijk East End wordt getroffen.
25 december . Witte kerst ondanks de regen. De reeds aanwezige sneeuw bleef in voldoende mate liggen.
 

omhoog  Boeken

Apen en Hoefdieren in Artis
  -  Verkade album,  Oorlogskookboek  -  A. Geurts.  Geen recept voor tulpenbollensoep, maar met tips om in een hooikist te koken,  Rumeiland - Simon Vestdijk [avonturenroman]

A Mathematician's Apology [ Apologie van een wiskundige ]  -  Britse wiskundige G.H. Hardy. Prachtig boekje dat over de esthetiek van de wiskunde gaat met wat persoonlijke overdenkingen, en geeft de leek een inzicht in de geest van een werkende wiskundige. Hardy betoogt o.a. dat wiskunde alleen voor jonge mensen is en dat echte wiskunde nutteloos is,  Der spanische Rosenstock - Werner Bergengruen,  Grapes of Wrath  -  John Steinbeck,  Native Son - Richard Wright. Interraciale liefde en moord kost een zwarte jongen het leven


omhoog  Films

Broadway Melody of 1940
(VS, Norman Taurog). Musical waarin Fred Astaire danst met diva Eleanor Powell,  Contraband (GB, Michael Powell). Spionagethriller. Opgenomen in verduisterd Londen aan het begin van WO II. Met Conrad Veidt en Valerie Hobson,  Das Herz der Königin (Duitsland, Carl Froelich). Anti -Engels nazi-drama met Zarah Leander als Maria Stewart,  Der Postmeister (Duitsland),  East of the River [VS, Alfred E. Green]. Melodrama met John Garfield,  Fantasia (VS, Walt Disney),  His Girl Friday (VS, Howard Hawks). Romantische komedie met Cary Grant en Rosalind Russell. Remake van The Front Page uit 1931,  Jud Süss (),  Kitty Foyle (VS, Sam Wood). Het kapstertje Ginger Rogers [oscar] moet kiezen tussen een huwelijk met de saaie James Craig of de opwindende, maar onbetrouwbare Dennis Morgan,  Lucky Partners (VS, Lewis Milestone). Komedie met Ginger Rogers en Ronals Colman,  My Little Chickadee (VS) . Wild-Westkomedie waarin Mae West en W.C. Fields een onwaarschijnlijk, onbetrouwbaar en aan elkaar gewaagd liefdespaar speelt,  Rebecca (Alfred Hitchcock, VS). Eerste Amerikaanse film van Hitchcock naar een roman van Daphne du Maurier. Met Joan Fontaine en Laurence Olivier,  Road to Singapore (VS, Victor Schertzinger). Eerste uit de komische avonturenfilmserie 'Road to...' met Bing Crosby & Bob Hope,  Santa Fe Trail (VS, Michael Curtiz). Western over kadetten van de academie Westpoint,  The Grapes of Wrath,  The Philadelphia Story [ VS ]. Screwball Comedy, Waterloo Bridge (VS, Mervyn Leroy). Romantisch melodrama waarin ballerina Vivian Leigh haar lief Robert Taylor verliest, The Stranger on the Third Floor (VS, Boris Ingster). Thriller met Peter Lorre
fantasia 1940
omhoog  Muziek 1940

Grebbeleidje
- Willy Derby,  Ketelbinkie [die straatjongen van Rotterdam] - Frans van Schaik [De Zingende Zwerver],  Wie heeft er suiker in de erwtensoep gedaan?   -   Lou Bandy

Calling all Workers
- Eric Coates,  Die kleine Stadt wil Schlafen geh'n - Ilse Werner, Frenesi - Artie Shaw, Haben Sie schon im Dunkel geküsst? - Evelyn Konnecke, Ich hab eine tiefe Sehnsucht in mir - Zarah Leander,  I'll never smile again - Tommy Dorsey, In the Mood - Glenn Miller, Lili Marlene - Lele Andersen,  Only Forever - Bing Crosby,  Pennsylvania 6-5000 - Glenn Miller Orchestra,  Polkadots and Moonbeams - Tommy Dorsy Band / Frank Sinatra,  Sag beim Abschied leise Servus - Willi Forst,  Stern von Rio  -  Rudi Schuricke,  Tuxedo Junction - Glenn Miller Orchestra,  Whispering Grass [Don't tell the trees] -  Ink Spots,

Ketelbinkie

......

In zeildoek en met rooster baren
Werd hij die dag op 't luik gezet
De kapitein lichtte zijn petje
En sprak met groc-stem een gebed
En met een 'één-twee-drie-in-godsnaam!'
Ging het Ketelbinkie overboord
Die 't ouwetje niet durfde zoenen
Omdat dat niet bij zeelui hoort  

1939 < > 1941

omhoog  Leads / sporen naar 1940

blauw vierkantje - illu  Mode uit de veertiger jaren - Patricia Baker & R. Price
Modebepalende gebeurtenissen in dit tijdvak waren de rantsoenering, bezetting en bevrijding. Ook Hollywoodsterren, teenageridolen, jazzmuzikanten en modeontwerpers spelen een belangrijke rol binnen de maatschappelijke context van het kleedgedrag. De nadruk valt vooral op Engeland, Frankrijk en Amerika. De vele foto's en afbeeldingen in kleur en zwart/wit geven een helder historisch beeld.

 

illustratie - blauwe lijn

disclaimer
 

(C) 1998-20130118 -  Studio 15